Aktualności

Układ usuwania gazów prochowych w schronach w polskiej fortyfikacji stałej

 

SONY DSC
Fot. 01. Widok schronu bojowego na broń maszynową i przeciwpancerną w Brzezinach (Górny Śląsk) od strony przedpola. Przed kopułą znajduje się ocembrowany szyb, do którego następował zrzut łusek ze stanowiska bojowego w kopule pancernej.

W latach trzydziestych okresu międzywojennego, Generalny Inspektorat Sił Zbrojnych (GISZ) opracowywał wytyczne dotyczące konstrukcji i wymagań stawianym obiektom fortyfikacji. Podstawowym problemem, występującym w schronach fortyfikacji stałej, było sprawne usuwanie gazów prochowych z izb bojowych. Początkowo problem starano rozwiązać poprzez odpowiednie napowietrzanie kopuł i izb bojowych. Instrukcja Fort. z 1934 roku z klauzulą „Do użytku służbowego” (poufne) pt. „Schron bojowy dla ochrony międzypola i boku punktu oporu”, opracowana przez Wydział Fortyfikacji (wtedy jeszcze w Ministerstwie Spraw Wojskowych) zakładała napowietrzanie izb bojowych podczas prowadzenia ognia nieprzefiltrowanym powietrzem celem usunięcia trującego tlenku węgla, podstawowego składnika gazów prochowych. W przypadku ataku gazowego wroga, obsługa stanowisk bojowych karabinów maszynowych miała prowadzić ogień w maskach.

 

Zapraszam

Więcej informacji: Układ usuwania gazów prochowych w schronach polskiej fortyfikacji stałej

Warszawa, 04.12.2016 r.


Płyta pancerna ze strzelnicą ckm – modyfikacja z 1937 roku

 

Fot. 01. Widok schronu II linii obrony na trzy stanowiska ckm chronione płytami pancernymi ze strzelnicą.
Fot. 01. Widok schronu II linii obrony na trzy stanowiska ckm chronione płytami pancernymi ze strzelnicą.

W 1937 roku wprowadzono zmiany konstrukcyjne w płycie pancernej chroniącej stanowisko broni maszynowych w schronach fortyfikacji stałej. Wymiary gabarytowe płyty pancernej nie uległy zmianie. Strzelnica dla ciężkiego karabinu maszynowego otrzymała prostokątny kształt. Otwór strzelnicy w świetle posiada wymiary 155 x 140 mm. Rozglifienie pozwalało na prowadzenie ognia w zakresie od +100 do – 150  w płaszczyźnie pionowej a w płaszczyźnie poziomej od +300 do – 300 względem osi strzelnicy. Mimo zaawansowanych prac nad płytami pancernymi z jednostronnie utwardzoną zewnętrzną powierzchnią czołową (w polskim nazewnictwie z lat trzydziestych zeszłego wieku były określane jako płyty pancerne „cementowane”), pancerz nadal wykonywany był ze stali konstrukcyjnej podwyższonej jakości o średniej zawartości węgla. Własności fizyczne nie ulegały zmianie w funkcji odległości od czoła płyty. Taki pancerz nazywano jednorodnym.

 

 

Zapraszam

Więcej informacji: Płyta pancerna ze strzelnicą ckm – modyfikacja z 1937 roku

Warszawa, 29.11.2016 r.


Polska płyta pancerna ze strzelnią ckm – 1936 rok

 

duza-plyta-1936-1
Fot. 01. Płyta pancerna z 1936 roku ze strzelnicą ckm osadzona na przednim licu ściany schronu punktu oporu „Łagiewniki”.

Płyta pancerna ze strzelnicą ckm została zastosowana w schronach budowanych w 1936 roku. Jednorodna walcowana płyta ze stali konstrukcyjnej o podwyższonej jakości i średniej zawartości węgla osadzana była na zewnętrznym licu ściany. Wymiary płyty wynoszą 1550 x 1350 x 80 mm. Łączna grubość pancerza, mierzona na wysokości strzelnicy była równa 110 mm. Obejmowała pancerz zasadniczy i płytę czołową pancerza przeciwodpryskowego.
Płyta pancerna mocowana była za pomocą czterech kotw o średnicy 40 mm. Były prowadzone przez ścianę schronu w stalowych rurach bez szwu. Kotwy wykonywano z ciągliwej stali o wydłużeniu do 24%. Stały docisk płyty do ściany schronu  zapewniała nakrętka z zestawem podkładek, nakręcana na gwintowane zakończenie kotwy (Fot. 08).

Płyta pancerna posiadała spawany elektrycznie pancerz przeciwodłamkowy, wykonany z blach o grubości 30 mm.  Składał się z czterech płyt. Podstawowym elementem konstrukcyjnym była płyta czołowa, zamocowana równolegle do płyty pancernej. Dwie boczne, mocowane  do czołowej,  zostały wygięte tak, aby zwiększyć przestrzeń dla obsługi ciężkiego karabinu maszynowego. Górna, lekko pochylona w kierunku czołowej, usztywniała konstrukcję pancerza przeciwodłamkowego

 

 

 

Zapraszam

Więcej informacji: Polska płyta pancerna ze strzelnicą ckm – 1936 rok

Warszawa, 24.11.2016 r.


Chłodzenie lufy karabinu maszynowego we francuskiej fortyfikacji stałej

Fot. 01. Dwa 7,5 mm karabiny maszynowe na podstawie fortecznej. Zaznaczono po prawej stronie stanowiska rurę usuwającą parę wodną. W tym miejscu powinien znajdować się cylindryczny zbiornik z wodą do schładzania ckm, widoczny po lewej stronie zdjęcia.
Fot. 01. Dwa 7,5 mm karabiny maszynowe na podstawie fortecznej. Zaznaczono po prawej stronie stanowiska rurę usuwającą parę wodną. W tym miejscu powinien znajdować się cylindryczny zbiornik z wodą do schładzania ckm, widoczny po lewej stronie zdjęcia.

Do podstawowego uzbrojenia francuskich schronów fortyfikacji stałej należał 7,5 mm karabin maszynowy MAC 31 F (Jumelage de Mitrailleuses modèle 1931F).  Posiadał niewymienną lufę chłodzoną powietrzem. Ze względu na ten mankament opracowano podstawę forteczną, na której mocowano równolegle dwa egzemplarze. Prowadzono z nich naprzemienny ogień krótkimi seriami, co miało eliminować  szybkie przegrzewanie się luf. Trwałość lufy określana była na 15 000 strzałów.

Jak schładzano lufę karabinu maszynowego ….. Zapraszam

 

Więcej informacji: Chłodzenie lufy karabinu maszynowego we francuskiej fortyfikacji stałej

Warszawa, 22.11.2016 r.


Pancerz wewnętrzny – przeciw odłamkowy w kopule bojowej Zakładów Ostrowieckich

 

Kopuła bojowa na ckm Zakładów Ostrowieckich z 1938 r.
Kopuła bojowa na ckm Zakładów Ostrowieckich z 1938 r.

Zjawisko rażenia odłamkami pancerza lub żelbetonu (w literaturze fachowej określane jako efekt Hopkinsona), nawet w przypadku braku przebicia przez konwencjonalny przeciwpancerny  pocisk , znane było już z doświadczeń I Wojny Światowej. W celu wyeliminowania skutków efektu Hopkinsona stosowano wewnętrzne pancerze. Niektóre typu kopuł, produkowane w okresie międzywojennym przez Zakłady Ostrowieckie uzyskały pancerz wewnętrzny umieszczony pod sklepieniem kopuły. Po między pancerzem podstawowym zewnętrznym a wewnętrznym pozostawała szczelina o zmiennej szerokości, dochodząca do 30-40 mm.

Zapraszam.

Więcej informacji: Pancerz wewnętrzny – przeciw odłamkowy w kopule bojowej Zakładów Ostrowieckich

Warszawa, 20.11.2016 r.


Regelbau R 105 – Niemiecki schron bojowy z 1940 roku – Część II

 

Fot. 17. Schron Regelbau R 105c z małą kopułą obserwatora 90P9 od strony przedpola. Mazurska Pozycja Graniczna (Mazsurische Grenzstellung) - Punkt Oporu Jeże Wschód.
Fot. 17. Schron Regelbau R 105c z małą kopułą obserwatora 90P9 od strony przedpola. Mazurska Pozycja Graniczna (Mazsurische Grenzstellung) – Punkt Oporu Jeże Wschód.

Schrony bojowe R 105a dla broni maszynowej (niem. MG-Kasematte mit Kleinstglocke und Flankierungsanlage), wznoszone od 1940 roku na nowej pozycji obronnej wzdłuż rzeki Pisy (Galindestellung) wyposażono w pancerze o wyższej odporności na przebicie. Orylony chroniły strzelnice przed bocznym ostrzałem (Fot. 19.). Główne stanowisko bojowe umieszczone było za 200 mm gazoszczelną płytą pancerną 78P9 o odporności B. Zastosowano MG 34 na podstawie fortecznej z 1934 roku. Wystrzelone łuski zbierane były do podwieszonego pod karabinem maszynowym worka. Rozwiązanie to zasadniczo obniżyło ilość gazów prochowych zanieczyszczających pomieszczenie bojowe. Łuski z wystrzelonych nabojów nie zalegały na posadzce izby bojowej. Otwór strzelnicy posiadał gazoszczelne kuliste zamknięcie. Podczas prowadzenia ognia strzelnica zamknięta była jarzmem kulistym podstawy fortecznej.

 

Zapraszam.

Więcej informacji: Regelbau R 105 – Niemiecki schron bojowy z 1940 roku – Część II

Warszawa, 15.11.2016 r.


 Niemiecki filtr przeciwpyłowy (VW Filter 1,2) w obiektach fortyfikacji stałej

Fot. 04. Filtr powietrza VW – ze zdjętą pokrywą. Wewnątrz zamontowany wymienny wkład filtracyjny.
Fot. 04. Filtr powietrza VW – ze zdjętą pokrywą. Wewnątrz wsunięty wymienny wkład filtracyjny.

Układ wentylacji w obiektach bojowych fortyfikacji stałej miał zabezpieczyć niezbędną ilość powietrza dla funkcjonowania ich załogi. W przypadku ataku gazowego zestaw filtrów przeciwchemicznych pozwalał na skuteczne oczyszczenie skażonego powietrza. Niniejsze opracowanie jest jednym z kilku, które pojawią się na stronie hauba.pl, a będą dotyczyły układów wentylacji, podzespołów i ich konstrukcji.

Tym razem mam przyjemność zaprezentować opracowanie pana Pawała Pochockiego dotyczące konstrukcji niemieckiego filtra przeciwpyłowego VW (In Fest – Normblatt Nr. 2203), stosowanego w wentylatorach HES 1,2.

Zapraszam

Franz Aufmann

 

Więcej informacji:  Niemiecki filtr przeciwpyłowy – Filter VW 1,2 w obiektach fortyfikacji stałej

Warszawa, 10.11.2016 r.


Überdruckventil – niemiecki zawór nadciśnieniowy firmy Drägerwerk

SONY DSC
Fot. 01. Widok zaworu nadciśnieniowego firmy Drägerwerk z Lubeki.

Utrzymywanie w obiekcie fortecznym stałego nadciśnienia pozwalało zapewnić warunek gazoszczelności. Przenikanie zanieczyszczonego lub skażonego powietrza do wnętrza schronu było utrudnione. Nadciśnienie w schronie zapewniał układ nawiewu powietrza. Stosowano filtrowentylatory HES. Standardowe wyposażenie niemieckiego schronu można zobaczyć w dwóch obiektach na  Dąbrowieckiej Górze – Przedmoście Warszawy, które znajdują się pod opieką prężnie działającego zespołu ludzi, zainteresowanych fortyfikacjami. Tam też wykonano zdjęcie zaworu.

Zapraszam.

Więcej informacji: Überdruckventil – niemiecki zawór nadciśnieniowy firmy Drägerwerk

Warszawa, 04.11.2016 r.

 


Regelbau R 105 – Niemiecki schron bojowy z 1939 roku – Część I

 

Fot. 01. Regelbau R 105b w widoku od strony przedpola. Lokalizacja- Martiany.
Fot. 01. Regelbau R 105b w widoku od strony przedpola. Po lewej stronie strzelnica z płytą stalową 7P7, chroniącą główne stanowisko bojowe ckm. Lokalizacja – Martiany.

Na przełomie lat 1938/39 opracowywano pod nadzorem Waffenamt nowe konstrukcje schronów bojowych w związku z planowanym wprowadzeniem nowej odporności dzieł fortecznych na ostrzał, określanej jako B neu. Oznaczało to, że obiekty budowane zgodnie z nowymi założeniami będą posiadały żelbetowe ściany o grubości 2 metrów. Stropy wzmacniano standardowo stalowymi profilami dwuteowymi, między którymi rozłożono arkusze z blachy stalowej. Zgodnie z wcześniejszymi doświadczeniami, miały chronić załogę przed odpryskami betonu, powstającymi podczas bezpośredniego trafienia pocisku w strop obiektu. Nowością pośród planowanych rozwiązań konstrukcyjnych było wprowadzenie orylonu, czyli dodatkowej bocznej ściany przy strzelnicy broni maszynowej.

Zapraszam.

Więcej informacji: Regelbau R 105 – Niemiecki schron bojowy z 1939 roku

Warszawa, 28.10.2016 r.


Gewehrschartenverschluss 48P8 – Pancerz strzelnicy dla broni ręcznej.

Fot. 01. Widok pancerza strzelnicy dla broni ręcznej 48P8 od strony izby. Zdjęcie wykonano w Muzeum Wojska Polskiego w Drzonowie (Zielona Góra).
Fot. 01. Widok pancerza strzelnicy dla broni ręcznej 48P8 od strony izby. Zdjęcie wykonano w Muzeum Wojska Polskiego w Drzonowie (Zielona Góra).

Gewehrschartenverschluss 48P8 – Pancerz strzelnicy dla broni ręcznej był jednym z najczęściej stosowanym w niemieckiej fortyfikacji stałej do obrony wejścia. Początkowo umieszczany był również w zewnętrznych strzelnicach obrony wejścia.

Strzelnica do obrony bliskiej, umieszczona była w płycie stalowej o wymiarach zewnętrznych 760 x 830 mm i grubości 40 mm. Większa część płyty ukryta jest w ścianie schronu. Otwór strzelnicy o wymiarach 80 x 120 mm zamykany jest za pomocą zsuwy umieszczonej między dwoma prowadnicami.

 

Zapraszam.

Więcej informacji: Gewehrschartenverschluss 48P8 – Pancerz strzelnicy dla broni ręcznej.

Warszawa, 21.10.2016 r.


 

ODOT – dwukondygnacyjny schron na trzy 45 mm armaty

 

Fot. 01. Widok dwukondygnacyjnego schronu na trzy armaty przeciwpancerne (3 zestawy DOT-4).
Fot. 01. Widok dwukondygnacyjnego schronu (ODOT) na trzy armaty przeciwpancerne (3 zestawy DOT-4). Lokalizacja: Prosienica – Zambrowski Rejon Umocniony.

Jednym z typów schronów, często uwzględnianym w planie ogni punktu oporu był schron bojowy na trzy 45 mm armaty przeciwpancerne. Występował w jednokondygnacyjnej i dwukondygnacyjnej wersji. Schron otrzymał wyjątkowo silne uzbrojenie i zaliczał się do najlepiej uzbrojonych obiektów bojowych europejskiej fortyfikacji stałej (o zbliżonej kubaturze) wybudowanych w okresie międzywojennym. Uzbrojenie schronu stanowiły stanowiska bojowe na 45 mm armatę przeciwpancerną wz. 1934 sprzężoną z 7,62 mm ciężkim karabinem maszynowym wz. 39 DS, umieszczone w trzech strzelnicach ściennych. W terminologii radzieckiej takie stanowisko armaty przeciwpancernej za dwudzielnym staliwnym pancerzem funkcjonowało pod nazwą zestawu DOT-4 (dalej DOT-4).

Zapraszam.

Więcej informacji: ODOT – dwukondygnacyjny schron na trzy 45 mm armaty

Warszawa, 14.10.2016 r.


Układ chłodzenia ciężkiego karabinu maszynowego w polskiej fortyfikacji stałej
Część II

Fot. 02. Widok zrekonstruowanego układu chłodzenia ckm w schronie nr 39 II linii obrony w Świętochłowicach.
Fot. 02. Widok zrekonstruowanego układu chłodzenia ckm w schronie nr 39 II linii obrony w Świętochłowicach.

Układ chłodzenia karabinu maszynowego stosowany w polskich schronach, został opisany przez funkcjonariuszy „Wydziału rozpoznania obcych fortyfikacji” (niem. Abteilung auswertung fremder Landesbefestigungen) Sztabu Głównego podczas inwentaryzacji wybranych dzieł fortyfikacyjnych po zakończeniu działań wojennych we wrześniu 1939 roku. Układ zastosowany w polskich schronach budził zainteresowanie, gdyż podstawowym uzbrojeniem niemieckich schronów dla broni maszynowej z początku lat trzydziestych zeszłego stulecia był ciężki karabin maszynowy Maxim MG 08 (niem. Maschinengewehr MG 08). Podobnie jak nasz ckm wz. 30 posiadał lufę chłodzoną wodą. Opis polskiego układu chłodzenia ckm (Rys. 06) został umieszczony w opracowaniu „Denkschrift über die polnische Landesbefestigungen” z 1941 roku.
Układ chłodzenia ciężkiego karabinu maszynowego został zrekonstruowany w schronie nr 39. Obiekt jest pod opieką terenowego koła „Świętochłowice” Stowarzyszenia na Rzecz Zabytków Fortyfikacji „Pro Fortalicium”.

Zapraszam.

Więcej informacji: Układ chłodzenia ciężkiego karabinu maszynowego w polskiej fortyfikacji stałej

Warszawa, 07.10.2016 r.


Układ chłodzenia ciężkiego karabinu maszynowego w polskiej fortyfikacji stałej

1.0. Chłodnica ciężkiego karabinu maszynowego wz. 30

Rys. 01. Ciężki karabin maszynowy wz. 30.
Rys. 01. Ciężki karabin maszynowy wz. 30.

Podstawowym uzbrojeniem polskich schronów dla broni maszynowej [02] był w okresie międzywojennym 7,9 mm ciężki karabin maszynowy wz. 30. Prowadzenie ognia odbywało się na zasadzie wykorzystania krótkiego odrzutu lufy. Celownik krzywkowy z muszką wyskalowany był w zakresie 300 – 2000 metrów. Skuteczny zasięg wynosił 1200 m. W wersji podstawowej  na podstawie wz. 30 lub wz. 34 stosowany był w schronach fortyfikacji polowej. Ustawiany był za strzelnicą na drewnianym stole. Tylko nieliczne żelbetowe schrony fortyfikacji polowej zaprojektowano z ambrazurą chronioną dwudzielnym pancerzem. W tych obiektach wykorzystywano jeden z typów podstaw fortecznych.  W schronach fortyfikacji stałej ciężki karabin maszynowy ustawiony był wyłącznie na podstawie fortecznej. Zrekonstruowane stanowisko ckm wz. 30 za pancerzem ściennym z 1937 roku znajduje się w schronie nr 52 w miejscowości Dobieszowice-Wesoła. Opiekę nad schronem sprawuje koło terenowe „Dobieszowice” Stowarzyszenia na Rzecz Zabytków Fortyfikacji „Pro Fortalicium”.

Zapraszam.

Więcej informacji:  Układ chłodzenia ciężkiego karabinu maszynowego w polskiej fortyfikacji stałej

Warszawa, 30.09.2016 r.


Odcinek „Nowogród” – Schron bojowy broni maszynowej „E” z Nowogrodu nad Narwią

 

Fot. xx. Widok zachodniej strony schronu z wyraźnymi śladami napraw, przeprowadzonych przez sowieckich saperów. Otwór po lewej stronie strzelnicy był wylotem układu odprowadzającego skażone powietrze z kopuły bojowej. Otwór po prawej stronie strzelnicy (nad poziomem gruntu) jest zrzutnią łusek po ładunkach oświetlających.
Fot. 01. Widok zachodniej strony schronu z wyraźnymi śladami napraw, przeprowadzonych przez sowieckich saperów. Otwór po lewej stronie strzelnicy był wylotem układu odprowadzającego skażone powietrze z kopuły bojowej. Otwór po prawej stronie strzelnicy (nad poziomem gruntu) jest zrzutnią łusek po ładunkach oświetlających.

Podstawowym uzbrojeniem schronu były trzy ciężkie karabiny maszynowe. Dwa z nich umieszczono na podstawach fortecznych za pancerzami ściennymi w zachodniej i wschodniej izbie bojowej. Osie strzelnic wytyczały kierunek ostrzału. Oba stanowiska przygotowane były do prowadzenia ognia bocznego. Miały stawiać płaskie zapory ogniowe. Był to najskuteczniejszy sposób prowadzenia ognia z broni maszynowej. Trzeci ciężki karabin maszynowy posiadał stanowisko w gazoszczelnej kopule bojowej z 1937 roku, wykonanej przez Zakłady Ostrowieckie. Jego zadaniem była obrona przedpola w łącznym sektorze 180 stopni. Do tego celu przeznaczone były trzy gazoszczelne strzelnice wykonane w cylindrycznej części kopuły a rozstawione co 60 stopni względem pionowej osi kopuły. Czwarta strzelnica skierowana była w kierunku zapola.

Zapraszam.

Więcej informacji: Odcinek „Nowogród” – Schron bojowy broni maszynowej „E” z Nowogrodu nad Narwią

Warszawa, 21.09.2016 r.

 


Kopuła bojowa na ckm schronu “E” w Nowogrodzie nad Narwią

 

Fot. 01. Widok schronu od strony północno-wschodniej. -1. śluza przeciwgazowa, -2. zachodnia izba bojowa, -3. szyb kopuły bojowej na ckm, -4. izba dowodzenia, -5. izba załogi, -7. wschodnia izba bojowa.
Fot. 01. Widok schronu od strony północno-wschodniej. -1. śluza przeciwgazowa, -2. zachodnia izba bojowa, -3. szyb kopuły bojowej na ckm, -4. izba dowodzenia, -5. izba załogi, -7. wschodnia izba bojowa.

 

Polskie fortyfikacje stałe, na założonych kierunkach ataku wojsk Niemieckich, uzyskały w 1939 roku priorytet budowy. Schrony w Nowogrodzie zostały wyposażone w kopuły bojowe dostarczone ze składów fortecznych ze wschodnich terenów Polski. Najstarsza z zachowanych kopuł bojowych na ckm, wyprodukowana przez Zakłady Ostrowieckie w 1937 roku (!) (więcej>>>), została osadzona w stropie schronu “L” przy moście (mapa). Posiada typowy rozkład strzelnic. Trzy strzelnice, z których dwie boczne rozstawione symetrycznie pod kątem 60 stopni względem środkowej, przeznaczone były do obrony przedpola. Czwarta strzelnica służyła do zapola. Znajduje się na przeciwko środkowej. Grubość pancerza wynosi 18 cm. Cechą charakterystyczną kopuły jest otwór wejściowy, wykonany w cylindrycznej części jej korpusu.

Zapraszam.

Więcej informacji: Kopuła bojowa na ckm schronu “E” w Nowogrodzie nad Narwią

Warszawa, 18.09.2016 r

 


 Część II. Strzelanie do stropów. Porównawcze strzelania z ciężkich moździerzy 220 mm wz. 32 i 310 mm projektu I.T.U. w sierpniu 1939 roku w Modlinie.

 

Rys. 01. Oddziaływanie granatów przeciwpancernych na stropy żelbetowe. -a. wnikanie w przeszkodę ślepego pocisku, -b. przebiciu na wylot przeszkody przez ślepy pocisk, -c. zniszczeniu przeszkody przez ostry pocisk. Eu – energia uderzenia pocisku, Lo – praca oporu stropu żelbetowego, Lt – energia detonacji ładunku trotylu wykorzystana do zniszczenia stropu żelbetowego, g1, g2 i g3 – grubości stropów.
Rys. 01. Oddziaływanie granatów przeciwpancernych na stropy żelbetowe. -a. wnikanie w przeszkodę ślepego pocisku, -b. przebiciu na wylot przeszkody przez ślepy pocisk, -c. zniszczeniu przeszkody przez ostry pocisk. Eu – energia uderzenia pocisku, Lo – praca oporu stropu żelbetowego, Lt – energia detonacji ładunku trotylu wykorzystana do zniszczenia stropu żelbetowego, g1, g2 i g3 – grubości stropów.

Oddziaływanie granatów przeciwpancernych na stropy żelbetowe polegało na:

a. wnikaniu w przeszkodę ślepego pocisku, którego energia uderzenia została całkowicie pochłonięta przez opór środowiska,
b. przebiciu na wylot przeszkody przez ślepy pocisk, posiadający energię uderzenia większą niż opór środowiska,
c. zniszczeniu przeszkody przez ostry pocisk o energii uderzenia pochłoniętej przez przeszkodę.

Graniczne przebicia stropów usiłowano uzyskać przy prowadzeniu ognia z moździerza o kalibrze 220 mm a następnie dla 310 mm. Pierwsze trzy strzały pociskami przeciwpancernymi oddano kolejno do stropów o grubości 70 cm, 90 cm i 120 cm.

 

Zapraszam.

Więcej informacji: Część II. Strzelanie do stropów. Porównawcze strzelania z ciężkich moździerzy 220 mm wz. 32 i 310 mm projektu I.T.U. w sierpniu 1939 roku w Modlinie.

Warszawa, 14.09.2016 r.

 


 Część I. Strzelanie do kopuł stalowych. Porównawcze strzelania z ciężkich moździerzy 220 mm wz. 32 i 310 mm projektu I.T.U. w sierpniu 1939 roku w Modlinie.

Fort_VI_-_Czeczotki_735597_Fotopolska-Eu
Fot. 01. Archiwalne zdjęcie stanowiska balistycznego w forcie VI Czeczotki Twierdzy Modlin. Zdjęcie pochodzi ze strony internetowej: http://fotopolska.eu/ Link do zdjęcia: http://fotopolska.eu//foto/735/735597.jpg

Niniejsze opracowanie powstało tylko dzięki przypadkowemu odnalezieniu w Internecie archiwalnego zdjęcia. Na stronie internetowej http://fotopolska.eu/ znalazłem zdjęcie bez opisu (http://fotopolska.eu//foto/735/735597.jpg).  Zdjęcie prezentuje stanowisko balistyczne do oceny skuteczności działania pocisków pancernych na forcie VI Czeczotki Twierdzy Modlin. Po prawej stronie znajduje się żelbetowa ściana o zróżnicowanej grubości, wykonana specjalnie do testu. Po prawej stronie widoczne są cztery kopuły (na zdjęciu koła) osadzone w żelbetowej cokole.

 

Zapraszam.

Więcej informacji: Część I. Strzelanie do kopuł stalowych. Porównawcze strzelania z ciężkich moździerzy 220 mm wz. 32 i 310 mm projektu I.T.U. w sierpniu 1939 roku w Modlinie.

Warszawa, 11.09.2016 r.

 


 Rosyjska kopuła obserwacyjna według pomysłu płk. F. Golienkina

 

Rys. 01. Projekt rosyjskiego stanowiska obserwacyjnego chronionego staliwnym pancerzem.
Rys. 01. Projekt rosyjskiego stanowiska obserwacyjnego chronionego staliwnym pancerzem.

 

Wojna Imperium Rosyjskiego z Cesarstwem Japonii w latach 1904-1905  ujawniła niedostatki fortyfikacji rosyjskich. Wojska japońskie opracowały skuteczną strategię ataku na umocnienia. Przeprowadzany był po wcześniejszym ostrzale artyleryjskim fortu. Szturm piechoty następował jeszcze podczas ostrzału artyleryjskiego nie dając szans obrońcom na wytoczenie armat przeciwszturmowych z ukryć i ustawienie ich na stanowiskach bojowych. Do ostrzału fortyfikacji zastosowano działa o największym posiadanym wówczas kalibrze równym 250 mm. Analiza działań obronnych twierdzy Port Artur wykazała konieczność wyposażenia fortyfikacji w stanowiska obserwacyjne, chronione pancerzami. Miały one umożliwić obrońcom obserwację nieprzyjaciela nawet podczas bombardowania fortów. Czas uzyskania gotowości artylerii przeciwszturmowej można było skrócić przez ustawienie armat na chronionych betonem nieruchomych stanowiskach lub w wieżach pancernych.

Zapraszam.

Więcej informacji: Rosyjska kopuła obserwacyjna według pomysłu płk. F. Golienkina

Warszawa, 08.09.2016 r.

 


Odcinek „Nowogród” – Schron bojowy broni maszynowej „A” z Nowogrodu nad Narwią

 

Schemat U Lepaka 3
Rys. 01. Schemat schronu z zaznaczoną przestrzenią bojową. -1. Korytarz wejścia do schronu, -2. śluza przeciwgazowa, -3. zachodnia izba bojowa na jeden ciężki karabin maszynowy, -4. szyb gazoszczelnej kopuły bojowej Zakładów ostrowieckich z 1938 roku na ckm, -5. izba na filtry układu wentylacji schronu, -6. maszynownia, -7. magazyn paliwa dla silnika wysokoprężnego Blackstone DB3, -8. izba załogi, -9. wschodnia izba bojowa na 2 ciężkie karabiny maszynowe. -a, nisza układu wydechy silnika wysokoprężnego lub wyrzutni powietrza z maszynowni, -b1, wyrzutnia gazów prochowych z kopuły bojowej, -b2. wyrzutnia gazów prochowych stanowiska ckm w izbie bojowej, -b3. wyrzutnia powietrza ze śluzy przeciwgazowej, – b4. wyrzutnia zużytego powietrza z izby załogi -c. strzelnica obrony podejścia od strony zapola, -d. strzelnica ścienna uzbrojenia głównego, -e. wyrzutnia ładunków oświetlających sektor ognia, -f. drzwi kratowe, -g. stalowe drzwi wejścia do schronu, -h. rury łączności świetlnej, -i. wewnętrzna strzelnica obrony wejścia, -j. wyrzutnia granatów ręcznych do likwidacji pola martwego, -k. wyjście ewakuacyjne, chronione pancerzem.

Schron broni maszynowej do ognia dwubocznego “A” (na mapie), położony na przybrzeżnych wydmach u podnóża wzgórza “Lepak”, był obiektem o największej kubaturze w pierwszej linii obrony odcinka “Nowogród”. Nie zachował się karnet schronu, czyli warunki wykonawcze dla danego obiektu bojowego. Informacje o konstrukcji schronu można było odnaleźć w rosyjskich archiwach. Fortyfikacje w Nowogrodzie znalazły się po radzieckiej stronie granicy wytyczonej zgodnie z zawartym paktem Ribbentrop – Mołotow a nieznacznie skorygowanej po podpisaniu traktatu o granicach i przyjaźni we wrześniu 1939 roku. Przejęte przez ZSRR fortyfikacje zostały zinwentaryzowane. Komisja pod przewodnictwem A. Panagsena rozpoznała wyjątkowo dokładnie pozyskane polskie fortyfikacje obronne w pasie działania Samodzielnej Grupy Operacyjnej “Narew”. Dla wybranych obiektów wykonano dokumentację techniczną. Dla omawianego schronu naniesiono nawet azymuty niemieckiego ostrzału artyleryjskiego strzelnic ściennych.

Zapraszam.

Więcej informacji: Schron bojowy broni maszynowej „A”

Warszawa, 04.09.2016 r.

 


Odcinek „Nowogród” – Schron bojowy broni maszynowej „B” z Nowogrodu nad Narwią

 

Rys. 01. Schemat schronu. Zaznaczono przestrzeń bojową obejmującą izbę ckm, korytarz i gazoszczelną kopułę Z.O. z 1937 roku na ckm. -1. śluza przeciwgazowa, -2. izba bojowa ckm, -3. gazoszczelna kopuła Z.O. z 1937 roku na ckm, -4. izba załogi, -5. izba załogi, -6. kopuła obserwacyjna z 1939 roku, -7. izba dowodzenia i łączności, -8. maszynownia -9. zaplecze techniczne – skład paliwa. -b1. wylot rury usuwającej gazy prochowe z kopuły ckm, -c1. strzelnica obrony bezpośredniej, -d. strzelnica ckm, -e. wyrzutnia ładunków oświetlających pole walki, -b2. wylot rury usuwającej gazy prochowe z izby bojowej ckm, -b3. wylot rury usuwającej zużyte powietrze z izby załogi, -f. wejście do schronu, chronione drzwiami stalowymi, -c2. strzelnica obrony wejścia, -j. wyjście ewakuacyjne chronione pancerzem skrzynkowym, -d. wnęka na wyrzut gazów z maszynowni, -k. czerpnia powietrza. -b4. wylot rury usuwającej zużyte powietrze.
Rys. 01. Schemat schronu. Zaznaczono przestrzeń bojową obejmującą izbę ckm, korytarz i gazoszczelną kopułę Z.O. z 1937 roku na ckm. -1. śluza przeciwgazowa, -2. izba bojowa ckm, -3. gazoszczelna kopuła Z.O. z 1937 roku na ckm, -4. izba załogi, -5. izba załogi, -6. kopuła obserwacyjna z 1939 roku, -7. izba dowodzenia i łączności, -8. maszynownia -9. zaplecze techniczne – skład paliwa. -b1. wylot rury usuwającej gazy prochowe z kopuły ckm, -c1. strzelnica obrony bezpośredniej, -d. strzelnica ckm, -e. wyrzutnia ładunków oświetlających pole walki, -b2. wylot rury usuwającej gazy prochowe z izby bojowej ckm, -b3. wylot rury usuwającej zużyte powietrze z izby załogi, -f. wejście do schronu, chronione drzwiami stalowymi, -c2. strzelnica obrony wejścia, -j. wyjście ewakuacyjne chronione pancerzem skrzynkowym, -d. wnęka na wyrzut gazów z maszynowni, -k. czerpnia powietrza. -b4. wylot rury usuwającej zużyte powietrze.

 

Największym z zachowanych obiektów fortyfikacji stałej odcinka “Nowogród” jest schron położony na szczycie wzgórza 130,1. Otoczenie schronu na przestrzeni lat uległo zmianie. Teren wokół schronu nie był zalesiony. Las u podnóża wzniesienia został wykarczowany w 1939 roku. Położenie schronu zapewniało wyjątkowo dogodne warunki do obserwacji w głąb przedpola oraz linii obrony. Schron został zaprojektowany jako obiekt gazoszczelny. W stropie o zmiennej grubości osadzono dwie kopuły, gazoszczelną kopułę bojową Z.O z 1937 roku na ciężki karabin maszynowy  i obserwacyjną HT z 1939 roku.

Zapraszam.

Więcej informacji: Schron bojowy broni maszynowej „B”

Warszawa, 30.08.2016 r.

 


Gazoszczelna kopuła bojowa Z.O. na ckm z 1938 r. (Zakładów Ostrowieckich).

 

Fot. 02. Gazoszczelna staliwna wkładka strzelnicy kopuły na ckm z 1938 roku. Górna część z zamknięciem przeznaczono do obserwacji. Dolna część z jarzmem kulistym służyła do prowadzenia ognia z ckm na podstawie fortecznej.
Fot. 02. Gazoszczelna staliwna wkładka strzelnicy kopuły na ckm z 1938 roku. Górna część z zamknięciem przeznaczono do obserwacji. Dolna część z jarzmem kulistym służyła do prowadzenia ognia z ckm na podstawie fortecznej.

Spółka Wielkich Pieców i Zakładów Ostrowieckich otrzymuje po raz pierwszy w 1938 roku zamówienie na nowy typ gazoszczelnej kopuły na ciężki karabin maszynowy. Zgodnie z założeniami pancerz posiada cztery strzelnice gazoszczelne i dwa otwory do obserwacji lub obrony bezpośredniej stropu schronu.

Strzelnicę broni maszynowej o zarycie prostokątnym wypełnia staliwna wkładka (Fot. 02). Rozwiązanie wzorowane było na sprawdzonej już konstrukcji gazoszczelnego zamknięcia strzelnicy pancerza skrzynkowego z 1937 roku.

Zapraszam.

Więcej informacji: Gazoszczelna kopuła bojowa Zakładów Ostrowieckich na ckm z 1938 r.

Warszawa, 19.08.2016 r.

 


Pierwsze polskie gazoszczelne kopuły bojowe na ckm z okresu międzywojennego

 

 

Rys. 01. Polska gazoszczelna kopuła na ckm, produkowana przez Zakłady ostrowieckie od 1937 roku. (rys. z Denkschrift über die russische Landesbefestigungen.
Rys. 01. Polska gazoszczelna kopuła na ckm, produkowana przez Zakłady Ostrowieckie od 1937 roku. (rys. z Denkschrift über die russische Landesbefestigungen).

Pierwsze polskie kopuły bojowe w wersji gazoszczelnej zostały wykonane przez Spółkę Wielkich Pieców i Zakładów Ostrowieckich w 1937 roku, która to była w tym okresie jedynym dostawcą pancerzy staliwnych dla potrzeb Wojska Polskiego. Kopuły gazoszczelne były przeznaczone wyłącznie dla potrzeb fortyfikacji budowanych na wschodnich terenach Polski. W centralnej Polsce zostały zastosowane dopiero w 1939 roku. Punkt oporu w Nowogrodzie nad Narwią, budowany pod nadzorem Kierownictwa Robót nr 20, został wyposażony w pancerze pochodzące ze składów na Polesiu.

 

Zapraszam.

Więcej informacji: Pierwsze polskie gazoszczelne kopuły bojowe na ckm z okresu międzywojennego

Warszawa, 14.08.2016 r.

Więcej informacji:  Gazoszczelna kopuła bojowa Z.O. z 1937 roku na ckm

Warszawa, 01.09.2016 r.

 


PPK – Dwukondygnacyjny schron na dwa ciężkie karabiny maszynowe do ognia bocznego

 

Fot. 01. PPK – Dwukondygnacyjny schron na dwa ciężkie karabiny maszynowe do ognia bocznego . Zdjęcie wykonano w pobliżu miejscowości Wołkusz – Grodzieński rejon Umocniony
Fot. 01. PPK – Dwukondygnacyjny schron na dwa ciężkie karabiny maszynowe do ognia bocznego . Zdjęcie wykonano w pobliżu miejscowości Wołkusz – Grodzieński Rejon Umocniony

Dwukondygnacyjny schron do ognia bocznego na dwa ciężkie karabiny maszynowe (ros. двуэтажный пулеметный полукапонир на две пулемётные установки) o równoległych kierunkach ognia jest obiektem często spotykanym na “Linii Mołotowa”. Obiekt został zaprojektowany jako gazoszczelny z pełnym zapleczem technicznym, obejmującym maszynownię z agregatem prądotwórczym i systemem wentylacyjnym z przeciwchemicznymi filtrami.
Dolna kondygnacja znajduje się poniżej poziomu gruntu. Przed ścianą czołową ze strzelnicami znajduje się rów diamentowy. Utrudniał podejście do strzelnic i uniemożliwiał ich zasypanie przez grunt lub gruz przemieszczony podczas ostrzału artyleryjskiego. Przednia ściana została przedłużona orylonem chroniącym strzelnice przed bocznym ostrzałem. Powinna być obsypana nasypem kamienno-ziemnym, chroniącym przed ostrzałem od strony przedpola. Wejście znajdowało się w tylnej ścianie.
Schron posiada dwa stanowiska bojowe 7,62 mm ciężkich karabinów maszynowych Maxim wz. 1919/28. Obsadę stanowiska stanowiło trzech żołnierzy w tym dowódca w stopniu podoficera. Broń osadzono  na podstawie fortecznej z 1939 roku za dwudzielnym staliwnym pancerzem skrzynkowym. W nomenklaturze radzieckiej takie stanowisko bojowe posiadało oznaczenie NPS-3. (więcej >>>).

Zapraszam.

Więcej informacji: PPK – Dwukondygnacyjny schron na dwa ciężkie karabiny maszynowe do ognia bocznego

Warszawa, 09.08.2016 r.


Stahl – und Panzer- Platten – Stalowe i pancerne płyty

 

SONY DSC
Fot. 01. Widok wycinka płyty o grubości 80 mm poddanej próbnemu ostrzałowi.

Płyta, jako podzespół, jest powszechnie stosowana w  konstrukcjach o przeznaczeniu militarnych, niezbędna  przy produkcji statków lub czołgów. Płyta ze strzelnicą (niem. Schartenplatte) była podstawowym pancerzem chroniącym stanowiska bojowe w niemieckiej fortyfikacji stałej na przełomie lat trzydziestych i czterdziestych zeszłego stulecia. Badania balistyczne, przeprowadzone w latach trzydziestych miały na celu optymalizację właściwości fizycznych płyt. Najwyższą oporność na przebicie konwencjonalnym pociskiem przeciwpancernym osiągały płyty wykonane z wysokostopowych stali. Ich skład chemiczny  zawierał takie składniki jak chrom, nikiel i molibden w odpowiednich proporcjach. Koszt wykonania takiego pancerza był wyższy niż ze stali niestopowych. Decydował o tym bardziej skomplikowany proces technologiczny oraz wysokie ceny składników stopowych. Po 1939 roku pojawił się dodatkowy problem związany z dostępnością surowców do uszlachetniania stali [01]. Standardowy skład chemiczny stali i staliwa do produkcji pancerzy był kilkukrotnie korygowany. (więcej >>>).

Zapraszam.

Więcej informacji: Stahl – und Panzer- Platten – Stalowe i pancerne płyty

Warszawa, 28.07.2016 r.

 


 

Stahl- Schartenplatte 7P7 – Stalowa płyta ze strzelnicą 7P7

 

Schron 702, rejon Leśnej Góry Pozycja Odry

Płyta stalowa 7P7 ze strzelnicą (niem. Stahl- Schartenplatte für MG), chroniąca stanowisko ciężkiego karabinu maszynowego, była jednym z najbardziej popularnych pancerzy niemieckich fortyfikacji stałych okresu międzywojennego. Konstrukcja płyty została opracowana przez Waffen-Prüf-Amt 5 [01]. Wykorzystano wcześniejsze doświadczenia i sprawdzone rozwiązania zastosowane w już produkowanych płytach, ale o niższej odporności.
Grubość płyty wynosi 100 mm, co odpowiada ówczesnej klasie oporności B1. Pierwsze egzemplarze wyprodukowano w 1934 roku. Łącznie wykonano 7563 egzemplarzy z czego 2693 sztuki pozostawały w dniu 15.02.1941 roku na składach [02].
Produkowano ją ze stali walcowanej o składzie chemicznym, która aktualnie odpowiada stali konstrukcyjnej niestopowej w gatunku S275 (St44). Struktura płyty w przekroju poprzecznym jest jednorodna. Nie stwierdzono zastosowania obróbki cieplno chemicznej stosowanej dla płyt pancernych. (więcej >>>).

Zapraszam.

Więcej informacji:  Stahl- Schartenplatte – Stalowa płyta ze strzelnicą 7P7

Warszawa, 25.07.2016 r.

 


Kleinstglocke 9P7 – Mała kopuła dla obserwatora piechoty

 

SONY DSC
Mała kopuła dla obserwatora piechoty 9P7 (niem. Kleinstglocke für Infanterie Beobachtung)

Projekt małej kopuły 9P7 (niem. Kleinstglocke für Infanterie Beobachtung), chroniącej stanowisko obserwatora piechoty, został opracowany przez Waffen-Prüf-Amt 5 [01]. Pierwsze egzemplarze wykonano w 1934 roku i jeszcze w tym samym roku zastosowano w niemieckich fortyfikacjach zgodnie z planowanym przeznaczeniem. Jednym z przypadków odstępstwa jest wyposażenie stanowiska dla obserwatora artylerii w małą kopułę 9P7 w Starym Osiecznie. W zestawieniu ilości pancerzy na dzień 12.02.1941 [02] podano, że łącznie dostarczono 260 sztuk małych kopuł 9P7 dla potrzeb niemieckich fortyfikacji. Precedensem jest fakt przyznania producentom tych pancerzy odrębnych oznaczeń. Zakład Otto Grusona & Co[03] z Magdeburga-Buckau dostarczył 209 egzemplarzy małych kopuł o oznaczeniu 9aP7. Drugim producentem była firma Schichau-Werke z Elbląga [04]. Małe kopuły obserwacyjne z Elbląga posiadały oznaczenie 9bP7. W atlasie pancerzy niemieckich z 1942 roku oraz w zachowanej dokumentacji funkcjonują dwa oznaczenia, co nie zaistniało dla innego typów pancerzy produkowanych przez kilku dostawców (więcej >>>).

 

Zapraszam.

Więcej informacji:  Kleinstglocke 9P7 – Mała kopuła dla obserwatora piechoty

Warszawa, 15.07.2016 r.

 


Stanowisko obserwacyjne w Starym Osiecznie (Pozycja Pomorska)

 

SONY DSC
Fot. 01. Widok stanowiska dla obserwatora artylerii w Starym Osiecznie (wówczas Hochzeit) od strony przedpola.

Unikalne stanowisko obserwacyjne dla obserwatora artylerii (Fot. 01) znajduje się w Starym Osiecznie (wówczas Hochzeit) na prawym brzegu Drawy [01]. Zostało wysunięte o około 300 metrów w kierunku wschodnim przed linię schronów bojowych odcinka taktycznego “Hochzeit”, którego celem była obrona pozycji wzdłuż rzeki Drawy i ważnej przeprawy mostowej. Zadaniem stanowiska była obserwacja przedpola i określanie współrzędnych celów dla artylerii polowej, wspierającej obronę oraz ewentualne działanie zaczepne własnych wojsk.

 

Zapraszam.

Więcej informacji: Stanowisko obserwacyjne w Starym Osiecznie

Warszawa, 08.07.2016 r.

 


Strzelnica obrony bezpośredniej w radzieckiej fortyfikacji stałej

 

Fot. 01. Niekompletny pancerz PZ-39 strzelnicy obrony wejścia i zapola.
Fot. 01. Niekompletny pancerz PZ-39 strzelnicy obrony wejścia i zapola.

Już wcześniej zostały przedstawione rozwiązania pancerzy, które były stosowane w fortyfikacji stałej wybranych europejskich państw dla strzelnicy pomocniczej, chroniącej strzelnice głównego uzbrojenia lub wejścia do schronu. Uzupełnienie tematu jest opis sowieckiego pancerza strzelnicy PZ-39, który przeznaczony był dla obiektów „Linii Mołotowa”. Ciekawostką może być fakt, że równolegle budowane schrony innych rejonów umocnionych otrzymywały pancerz RZ-31, starszego typu (strzelnica karabinowa).

Prawdopodobnie w żadnym z obiektów „Linii Mołotowa” nie zachował się kompletny pancerz PZ-39, dlatego też nie posiadam w swoich zbiorach zdjęcia lepszego niż fot. 01. Zwróciłem się z prośbą o możliwość prezentacji na stronie hauba.pl jednej z nielicznych zaistniałych w Internecie fotografii prawie kompletnego pancerza, ale do dzisiaj nie otrzymałem odpowiedzi. Zainteresowani konstrukcją pancerza, mogą go zobaczyć na stronie „Окрестности Петербурга„.

 

 

Zapraszam.

Więcej informacji: Strzelnica obrony bezpośredniej w radzieckiej fortyfikacji stałej

Warszawa, 01.07.2016 r.

 


Polskie wyposażenie w radzieckich schronach na “Linii Mołotowa”

 

Fot. 1. Tabliczka znamionowa
Fot. 01. Tabliczka znamionowa silnika wysokoprężnego DB3 firmy Blackstone a stosowanego w polskich obiektach fortyfikacji stałej od 1937 roku.

Ciekawego odkrycia dokonało Stowarzyszenie „Kaponiera – Przemyski Obszar Warowny” z Przemyśla przy inwentaryzacji dwukondygnacyjnego schronu bojowego dla broni przeciwpancernej i maszynowej do ognia jednobocznego (OPPK), położonego w pobliżu miejscowości Medyka. Z pomieszczenia znajdującego się poniżej izb bojowych, wydobyto uszkodzony siłą wybuchu silnik wysokoprężny. Jego szybką identyfikację umożliwiła zachowana oryginalna tabliczka znamionowa (Fot. 01). Producentem silnika wysokoprężnego była brytyjska firma Blackstone & Company Limited, której zakłady mieściły się w miejscowości Stanford. W ten typ silnika wyposażano od 1937 roku obiekty polskiej fortyfikacji stałej.  Stosowany był do napędu głównego wentylatora i prądnicy (więcej >>>).

Kolejną, ważną wskazówką była metalowa tabliczka, nitowana do korpusu silnika z napisem:  inż. Stan. Szafnicki Warszawa. Informacje te pozwoliły ustalić, że ten właśnie egzemplarz silnika został sprowadzony do Polski dla potrzeb Wojska Polskiego przez firmę inż. Stanisława Szafnickiego w maju 1939 roku. Prawdopodobnie silnik przeznaczony był do jednego z polskich schronów na wschodnich terenach Polski, które to zostały zajęte przez ZSRR po agresji we wrześniu 1939 roku.

 

Zapraszam.

Więcej informacji: Polskie wyposażenie w radzieckich schronach na “Linii Mołotowa”

Warszawa, 24.06.2016

 


Kleinstglocken – typoszereg małych kopuł obserwacyjnych

 

SONY DSC
Fot. 01. “Wielkość” była atutem kopuł z typoszeregu Kleinstglocke. Mała kopuła 90P9 dla obserwatora piechoty osadzona w stropie B-Werk w Besseringen (Westwall) pomiędzy bojowymi kopułami 20P7.

“Wielkość” była atutem kopuł z typoszeregu “Kleinstglocke”. Małe kopuły dla obserwatora piechoty (niem. Kleinstglocke für Infanterie Beobachtung) były stosowne od 1934 roku w niemieckich dziełach fortyfikacji stałej.  Osadzano je w stropach  dzieł fortecznych, w których nie przewidziano  kopuł bojowych, obserwacji i obrony przedpola. Chroniły stanowisko do obserwacji pola walki, naprowadzania na cel i kierowania  ogniem.  W późniejszym okresie wykorzystywano je w schronach typu B-Werk, które wyposażono w granatnik M 19.

Najwcześniejsza konstrukcja staliwnego pancerza, opracowana przez Waffen-Prüf-Amt 5 [01], posiadała grubość ścian równą 60 mm, co opowiadało klasie odporności na ostrzał “C”. W katalogu niemieckich pancerzy (Panzer Atlas z 1942 r.) posiada oznaczenie 9P7. Osadzana była w dziełach fortecznych, wykonanych w klasie odporności “B1” i “B/B1”.

Zapraszam.

Więcej informacji: Kleinstglocken – typoszereg małych kopuł obserwacyjnych

Więcej informacji: Kleinstglocke 90P9 – mała kopuła dla obserwatora piechoty

Warszawa, 15.06.2016

 


OPDOT – dwukondygnacyjny schron na dwa ckm-y i 45 mm armatę przeciwpancerną w prawej izbie

 

SONY DSC
Fot. 01. OPDOT – dwukondygnacyjny schron na dwa ckm-y i 45 mm armatę przeciwpancerną w prawej izbie (Przyborowo – Osowiecki Rejon Umocniony).

Konstrukcja dwukondygnacyjnego schronu na dwa ckm-y i 45 mm armatę przeciwpancerną w prawej izbie (OPDOT) (ros. двуэтажная ОПДОТ на две пулемётные установки  и  45 мм пушку  в правом каземате) pochodzi z 1940 roku.  W projekcie założono dwie grubości ścian narażonych na ostrzał. Wynosiły 215 mm i 155 mm. W dwóch izbach, lewej i centralnej, znajduje się po jednym stanowisku bojowym dla 7,62 mm ciężkich karabinów maszynowych wz. 1919/1939 Maxim (NPS-3). W prawej izbie umieszczono stanowisko 45 mm armaty przeciwpancernej sprzężonej z 7,62 mm ciężkim karabinem maszynowym wz. 39 DS.

Łączny sektor ognia z trzech stanowisk bojowych wynosił 170 stopni. W odległości 39-40 metrów od schronu zanika pole martwe. Sektory ognia (60 stopni w płaszczyźnie poziomej)  z sąsiadujących strzelnic zaczynają się uzupełniać.

Schron należał to typu obiektów często występujących na „Linii Mołotowa” (nieformalna nazwa). Konstrukcja standardowego schronu mogła być modyfikowana w zależności od wymagań taktyczno-obronnych danego punktu oporu. Obiekt tego typu, ze zmianami wynikającymi z planu ogni, znajduje się w pobliżu miejscowości Przyborowo (Osowiecki RU).

Więcej informacji: OPDOT – dwukondygnacyjny schron na dwa ckm-y i 45 mm armatę przeciwpancerną w prawej izbie

Warszawa, 09.06.2016

 


OPDOT – Jednokondygnacyjny schron na 45 mm armatę, ciężki karabin maszynowy i rkm

 

Fot. 01. Jednokondygnacyjny schron dla 45 mm armaty przeciwpancernej i ckm (OPDOT).
Fot. 01. Jednokondygnacyjny schron dla 45 mm armaty przeciwpancernej i ckm (OPDOT).

Konstrukcja jednokondygnacyjnego schronu (OPDOT) dla 45 mm armaty i ciężkiego karabinu maszynowego (ros. одноэтажная ОПДОТ на 1 – 45 мм пушку, одну пулемётную установку и один ручной пулемёт) pochodzi z 1940 roku . W pierwotnym projekcie zakładano grubość ścian czołowych na 210 cm i 155 cm. Wewnętrzne powierzchnie stropu i ścian narożnych na ostrzał  otrzymały sztywne zabezpieczenie przeciw odłamkowe w postaci pasów stalowej blachy o grubości 6 mm, umieszczonej pomiędzy dwuteowymi profilami stalowymi № 14-22. Maksymalne rozstawie profili stropu wynosi około 35 cm a ścian 60 cm. Pozostałe ściany, nie narażone na bezpośredni ostrzał, otrzymały  standardowe zabezpieczenie przeciw odłamkowe w postaci siatki stalowej o grubości 5 mm. Schrony tego typu często występowały na „Linii Mołotowa”.

Odkopany schron dla 45 mm armaty i ciężkiego karabinu maszynowego (OPDOT ) daje możliwość zapoznania się ze stosowanymi rozwiązaniami konstrukcyjnymi, które w większości przypadków  są niewidoczne.

 

Więcej informacji: OPDOT – Jednokondygnacyjny schron na 45 mm armatę, ciężki karabin maszynowy i rkm

Warszawa, 06.06.2016

 


Silnik wysokoprężny Blackstone DB3 w polskiej fortyfikacji stałej

Rys. 01. Silnik wysokoprężny firmy Blackstone serii DB.
Silnik wysokoprężny firmy Blackstone serii DB.

Zastosowanie silnika wysokoprężnego do napędu głównego wentylatora układu napowietrzania schronów, przewidywano już w polskich schronach bojowych budowanych od 1937 roku. Producentem jednostki napędowej była brytyjska firma Blackstone & Company Limited, której zakłady mieściły się w miejscowości Stanford. Był to jednocylindrowy silnik typu DB3 pracujący w układzie pionowym. Posiadał moc 4,5 KM przy prędkości obrotowej wynoszącej n=900 Obr/min. Serię silników DB cechowała zwarta budowa a pionowy układ pracy minimalizował zajmowaną powierzchnię.  Wyjątkowo prosta konstrukcja ułatwiała obsługę.

Ciekawostką może być fakt produkowania w tym samym okresie przez firmę Blackstone & Company Limited zestawu prądotwórczego, pracującego w układzie szeregowym.

 

 

 

 

 

Zapraszam. Więcej informacji: Silnik wysokoprężny Blackstone DB3 w polskiej fortyfikacji stałej

Warszawa, 10.06.2016

 


Schrony pozorno-bojowe – “Linia Mołotowa”

 

Fot. 01. Widok schronu pozornego do ognia bocznego dla dwóch ckm od strony przedpola.
Fot. 01. Widok schronu pozornego do ognia bocznego na dwa ckm od strony przedpola.

Obiekty pozorne były typem budowli fortecznej wyjątkowo rzadko stosowanym na “Linii Mołotowa”. Dwie ciekawe konstrukcje schronów pozorno-bojowych, zachowały się w pobliżu miejscowości Wólka Zamkowa. W widoku od strony nieprzyjaciela, posiadały wszystkie charakterystyczne cechy ciężkich obiektów bojowych fortyfikacji stałej. Uzbrojone schrony pozorne miały utrudniać nieprzyjacielowi rozpoznanie rzeczywistej siły umocnień i położenia schronów bojowych. W pierwszej fazie walki skutecznie absorbowały środki ogniowe nieprzyjaciela. Swoim ogniem mogły wypełniać martwe pola obrony. Na zdjęciu obiekt pozorny do ognia bocznego (ros. ложный железобетонный капонир с действующей амбразурой на 1 ручной пулемет).

 

Zapraszam. Więcej informacji: Schrony pozorno-bojowe – “Linia Mołotowa”

Warszawa, 27.05.2016

 


Strzelnica obrony bezpośredniej w fortyfikacji stałej

 

Fot. 02. Profil antyrykoszetowy strzelnicy obrony wejścia.
Fot. 02. Profil antyrykoszetowy strzelnicy obrony wejścia.

Zostały przedstawione rozwiązania pancerzy stosowane w fortyfikacji stałej wybranych europejskich państw  dla strzelnicy pomocniczej, chroniącej strzelnice głównego uzbrojenia  lub  wejścia do schronu. Są już opracowane przykłady rozwiązań stosowanych w polskiej, francuskiej i czechosłowackiej fortyfikacji stałej. Uzupełnieniem tematu jest opis niemieckiej płyty stalowej ze strzelnicą karabinową (niem. Stahlschartenplatte 422P01), stosowanej w fortyfikacji od 1937 roku.

 

Zapraszam.

Więcej informacji: Strzelnica obrony bezpośredniej w niemieckiej fortyfikacji stałej.
Więcej informacji: Strzelnica obrony bezpośredniej we francuskiej fortyfikacji stałej.
Więcej informacji: Strzelnica obrony bezpośredniej we czechosłowackiej fortyfikacji stałej.

Warszawa, 22.05.2016

 


Kopuła obserwacyjna według pomysłu generała majora P. N. Kłokaczjewa

Fot. 02. Kopuła obserwacyjna "GIU" osadzona w Forcie X zewnętrznego pierścienia Twierdzy Modlin.
Fot. 02. Kopuła obserwacyjna „GAU” osadzona w Forcie X zewnętrznego pierścienia Twierdzy Modlin.

Kopuła według pomysłu gen. mjr. Kłokaczjewa została pośpieszcie zatwierdzona w 1911 roku przez Główny Zarząd Inżynieryjny. Pancerz, zgodnie z zaleceniami z 20 czerwca 1909 roku,  miała chronić stanowisko obserwatora przed pojedynczym uderzeniem pocisku kalibru 280 mm. Jego zastosowanie przewidziano w modernizowanych twierdzach w Modlinie, Osowcu i Grodnie, broniących zachodniej granicy imperium. Plany budowy schronów dla artyleryjskich stanowisk obserwacyjnych w Osowcu został zatwierdzony przez Komitet Inżynieryjny 20 września 1911 roku. Po wcześniejszym rozeznaniu możliwości produkcyjnych zakładów metalurgicznych w Rosji, zlecenie na wykonanie 11 pancerzy otrzymał Zakład Iżorski.

Serdeczne podziękowania dla sympatycznego Pana z Henrysina, właściciela Fortu X, za umożliwienie wykonania pomiarów unikalnego egzemplarza kopuły.

Zapraszam. Więcej informacji: Rosyjska kopuła obserwacyjna według pomysłu generała majora P. N. Kłokaczjewa

Warszawa, 06.05.2016


 

Odcinek „Nowogród” – Schron pozorny z kopułą przewoźną dla ckm

Fot. 01 Widok pozornego schronu od strony zapola. W osi zdjęcia znajduje się monolityczna część schronu. Po lewej i prawej stronie cienkie ściany pozorujące wielkość schronu. Przestrzeń między ścianami została wypełniona ziemią.

Fot. 01 Widok pozornego schronu od strony zapola. W osi zdjęcia znajduje się monolityczna część schronu. Po lewej i prawej stronie cienkie ściany pozorujące wielkość schronu. Przestrzeń między ścianami została wypełniona ziemią.

W 1940 roku saperzy Armii Czerwonej przeprowadzili inwentaryzację obiektów pod Nowogrodem [01]. Zgonie z opisem, załogę miał stanowić jeden podoficer i dwóch żołnierzy. Schron pozorny został błędnie określony jako „pozorny żelbetonowy schron do ognia jednobocznego ze strzelnicą dla ręcznego karabinu maszynowego i z kopułą obserwacyjną” (ros. ложный железобетонный капонир с действующей амбразурой на 1 ручной пулемет и наблюдательным колпаком ). W stropie schronu została osadzona kopuła przewoźna dla ckm.

Zapraszam. Więcej informacji: Odcinek „Nowogród” – schron pozorny z kopułą przewoźną dla ckm

Warszawa, 27.04.2016


 

Układ usuwania gazów prochowych jednokondygnacyjnym schronie na dwa ckm (PPK) do ognia bocznego i rkm

Fot. 01. Schron na dwa ckm-y do ognia bocznego i rkm bez rowu diamentowego. Schron z punktu oporu w pobliżu miejscowości Podemszczyzna Rawsko-Ruskiego Rejonu Umocnionego. Wyloty rur usuwających gazy prochowe ze zbiorników na łuski po prawej stronie strzelnicy (na zdjęciu).
Fot. 01. Schron na dwa ckm-y do ognia bocznego i rkm bez rowu diamentowego. Schron z punktu oporu w pobliżu miejscowości Podemszczyzna Rawsko-Ruskiego Rejonu Umocnionego. Wyloty rur usuwających gazy prochowe ze zbiorników na łuski po prawej stronie strzelnicy (na zdjęciu).

Temat usuwania gazów prochowych ze stanowisk bojowych przeznaczony jest dla wąskiego grona  osób, zajmującego się dziełami fortecznymi „Linii Mołotowa” (nieformalna nazwa umocnień radzieckich na nowej granicy państwowej). Zaprezentuję sposób usuwania gazów prochowych z gazoszczelnego stanowiska bojowego NPS-3 dla 7,62 mm karabinu maszynowego Maxim wz.1910/30. Opisywany układ występuje w jednokondygnacyjnych schronach z rowem diamentowym i ze zbiornikami pod fundamentem izb bojowych.

Zapraszam. Więcej informacji: Układ usuwania gazów prochowych w jednokondygnacyjnym schronie na dwa ckm-y do ognia bocznego (PPK) i rkm

Warszawa, 24.04.2016


Odcinek „Nowogród”

Fot. 01. Mapa fortyfikacji Nowogrodu z zaznaczonymi schronami fortyfikacji stałej, które zostaną omówione przez autora niniejszego opracowania.
Fot. 01. Mapa fortyfikacji Nowogrodu z zaznaczonymi schronami fortyfikacji stałej, które zostaną omówione przez autora niniejszego opracowania.

Odcinek Nowogród stanowił część linii obrony ciągnącej się wzdłuż rzek Narwi i Biebrzy, której obowiązek utrzymania powierzono Samodzielnej Grupie Operacyjnej „Narew” (dalej SGO Narew) pod dowództwem gen. bryg. Czesława Młot-Fijałkowskiego. Pas obrony SGO Narew podzielono na odcinki: „Ostrołęka”, „Nowogród”, „Łomża”, „Wizna”, „Osowiec” i „Augustów”. Nowogród znajdował się na jednym z przewidywanych głównych kierunków natarcia nieprzyjaciela, poprowadzonego z Prus Wschodnich. Zadaniem Odcinka „Nowogród” była obrona przeprawy w Nowogrodzie oraz obrona wzdłuż linii rzeki Narwi od miejscowości Szablak – Mątwica (na wschodnim skrzydle) do linii między osadami Parzychy i Sulimy (na zachodnim skrzydle). W określonych warunkach terenowych należało przygotować plan taktyczno obronny, który wymagał:

– rozplanowania sektorów ognia oraz wzajemne powiązanie ogni bocznych (ze schronów bojowych i broni towarzyszącej),
– określenia typów budowli fortyfikacyjnych oraz ich rozmieszczenia wzdłuż i w głąb pozycji,
– rozmieszczenie obsady i odwodów,
– zorganizowania łączności i zaopatrzenia.

Wstępne prace rozpoczęto pod Nowogrodem dopiero z końcem marcu 1939 roku. Wtedy został powołany sztab SGO Narew a w kwietniu Generalny Inspektorat Sił Zbrojnych podjął decyzję o wzmocnieniu linii obrony schronami fortyfikacji stałej i polowej. Plan ogni dla odcinka Nowogród opracował kpt. Leon Sztok-Stokowski [03], dowódca 3. kompanii ckm 33 pp. Do maja 1939 r. opracowano projekty umocnień stałych na Odcinkach Nowogród, Ostrołęka, Osowiec i Wizna. Zostały wykonane karnety, czyli warunki wykonawcze dla każdego schronu bojowego. W karnetach określano, usytuowanie, typ schronu, główne kierunki ognia, zadania ogniowe i adekwatne zadaniom uzbrojenie, wielkość obsady, obronę przeciwgazową, zaopatrzenie w amunicję, żywność i wodę.

Zapraszam. Więcej informacji: Odcinek „Nowogród”

Warszawa, 21.04.2016 r.


 

Kopuła przewoźna – mobilny pancerz dla stanowiska ciężkiego karabinu maszynowego

Fot. 01 Schron pozorno-bojowy od strony zapola w Nowogrodzie nad Narwią.
Fot. 01 Schron pozorno-bojowy od strony zapola w Nowogrodzie nad Narwią.

Koncepcja schronu przewoźnego powstała w połowie lat trzydziestych dwudziestego wieku. Wynikała z nowych założeń prowadzenia wojny manewrowej. Określono wymagania dla mobilnego schronu, chroniącego stanowisko ciężkiego karabinu maszynowego. Miał być łatwy w transporcie, szybki w montażu i demontażu, nawet przy ograniczonej wytrzymałości.

Na zlecenie Inspektora Armii gen. dywizji Edwarda Rydza – Śmigłego, ppłk Stefan Rueger opracował w 1934 roku trzy typy schronów przewoźnych. Konstrukcję dwóch pierwszych oparto na belkach drewnianych, wzmocnionych stalowymi płytami lub kształtownikami. Do budowy trzeciego typu schronu zakładano wykorzystanie elementów prefabrykowanych – belek żelbetowych.

Zapraszam. Więcej informacji: Kopuła przewoźna z 1934 roku

Warszawa, 17.04.2016 r.


 

Pancerz skrzynkowy i gazoszczelna wkładka strzelnicy dla ciężkiego karabinu maszynowego

Fot. 02. Gazoszczelny pancerz skrzynkowy z 1936 roku.
Fot. 02. Gazoszczelny pancerz skrzynkowy z 1936 roku z wkładką strzelnicy

Rozwiązanie konstrukcyjne wkładki gazoszczelnej było przeznaczone dla pancerzy skrzynkowych, produkowanych od początku 1933 roku do końca 1937 roku. Zgodnie z zaleceniami, osadzano je w ścianach schronów mniej narażonych na ostrzał.

Koncepcja wkładki gazoszczelnej, została ponownie zastosowana w kopule bojowej Zakładów Ostrowieckich. Już w kolejnym roku wykorzystano rozwiązanie konstrukcyjne wkładki gazoszczelnej z obrotowym zamknięciem przeziernika w nowym typie kopuły Z.O z 1938 roku. Doświadczenia wojenne w 1939 roku wykazały, że była najbardziej newralgicznym podzespołem pancerza.

 

 

 

Zapraszam. Więcej informacji:

  1. Pancerz skrzynkowy
  2. Wkładka gazoszczelna strzelnicy pancerza skrzynkowego ciężkiego karabinu maszynowego.

Warszawa, 08.04.2016 r.


 

Schrony na armatę przeciwpancerną i ckm do ognia bocznego  (OPPK) z osadzoną kopułą – „Linia Mołotowa”

Fot. 01. Dwukondygnacyjny schron dla broni maszynowej do ognia bocznego z kopułą z 1936 roku (Mosty Małe - Rawsko - Ruski Rejon Umocniony)
Fot. 01. Dwukondygnacyjny schron na dwa ckm-y do ognia bocznego (PPK) i rkm z osadzoną kopułą z 1936 roku (Mosty Małe, Rawsko – Ruski Rejon Umocniony).

Linia Mołotowa to nieformalna współczesna nazwa umocnień budowanych w latach 1940-41 wzdłuż nowej zachodniej granicy państwowej między ZSRR a III Rzeszą, wytyczonej zgodnie z zawartym paktem Ribbentrop – Mołotow a nieznacznie skorygowanej po podpisaniu traktatu o granicach i przyjaźni we wrześniu 1939 roku.

Po zakończeniu działań wojennych w 1939 roku w Polsce niemieccy funkcjonariusze Wydziału rozpoznania obcych fortyfikacji (niem. Abteilung Auswertung fremder Landesbefestigungen) Sztabu Głównego przeprowadzili w latach 1939-40 inwentaryzację przejętych fortyfikacji. Efektem tej działalności jest opracowanie zatytułowane “Denkschrift über die polnische Landesbefestigung” a wydane w Berlinie w 1941 roku z adnotacją „Tajne”. Została sporządzona inwentaryzacja dzieł fortecznych z uwzględnieniem zachowanych polskich kopuł bojowych i obserwacyjnych. Określono grubości ścian pancerzy na 18-22  cm (w strefie narażonej na ostrzał), co odpowiadało ówczesnej niemieckiej klasie odporności na ostrzał B1-B. Przeprowadzono kalkulację kosztów pozyskania złomu hutniczego do dalszego wykorzystania. Okazało się, że przy szacowanych nakładach  wynoszących 1 600 RM, pozyskanie polskich kopuł jako surowca wtórnego jest całkowicie nieopłacalne. Tak więc, zachowanie kopuł osadzonych w polskich schronach na Górnym Śląsku, zawdzięczamy między innymi obiektywnej i precyzyjnej kalkulacji niemieckich urzędników.

Zapraszam. Więcej informacji: Schrony na armatę przeciwpancerną i ckm (OPPK) z osadzoną kopułą – „Linia Mołotowa”

Warszawa, 01.04.2016 r.


Odcinek „Nowogród” – Schron bojowy do ognia bocznego „C” z Nowogrodu nad Narwią

Zdjęcie. Schron do ognia bocznego u podnóża wzgórza 133 - na wschód od Nowogrodu.
Zdjęcie. Schron do ognia bocznego u podnóża wzgórza 133 – na wschód od Nowogrodu.

Ciężki schron bojowy, drugiej linii obrony „Odcinka Nowogród” został zgodnie z założeniami taktycznymi wybudowany na skarpie u podnóża wzgórza 133 na wschód od Nowogrodu. Był przygotowany do walki ale nie posiadał pełnego wyposażenia (oświetlenia i wentylacji).

Zaliczał się do drugiej linii obrony. Zgodnie z projektem, obsypana ściana czołowa schronu, narażona na bezpośredni ostrzał od strony przedpola,  uzyskała grubość 1,75 -2,00 metra. Grubość ściany bocznej była zmienna. Wynosiła 1,5 metra na wysokości izby załogi ale już w części bojowej osiągała grubość 1,0 metra. W części nie narażonej na ostrzał założono jej grubość na 0,9 m. W stropie o zmiennej grubości 1,4-1,5 metra osadzono centralnie kopułę bojową. Zabezpieczenie przed odłamkami betonu, w przypadku ostrzału schronu, zapewniał blacha stalowa, ułożona między kształtownikami nośnymi stropu. Ściany boczne zostały zabezpieczone siatką przeciwodpryskową. Główne uzbrojenie schronu stanowiły dwa ciężkie karabiny maszynowe, umieszczone do jednym w izbie bojowej do prowadzenia ognia bocznego i kopule do ostrzału przedpola (ognia czołowego).

Zapraszam. Więcej informacji: Polski schron bojowy do ognia bocznego „C” z Nowogrodu nad Narwią

Warszawa, 28.03.2016 r.

 


Jednostrzelnicowa kopuła bojowa na ckm z 1934 roku – “Hauba” nowatorski pancerz

 

Fot. 01. Widok stropu doświadczalnego na zapolu prawoskrzydłowego dzieła grupy fortowej "Carski Dar" zewnętrznego pierścienia Twierdzy Modlin. Na pierwszym planie pancerz stanowiska ckm wg. Instrukcji Fort. 22-1934. W głębi kopuła obserwacyjna wg Instrukcji Fort. 15-1936.
Widok stropu doświadczalnego schronu na zapolu prawoskrzydłowego dzieła grupy fortowej „Carski Dar” zewnętrznego pierścienia Twierdzy Modlin. Na pierwszym planie pancerz stanowiska ckm wg. Instrukcji Fort. 22-1934. W głębi kopuła obserwacyjna wg Instrukcji Fort. 15-1936. Projektodawcą rozwiązania był ppłk Józef Siłakowski.

Pomysłodawcą pancerza bojowego o jednej strzelnicy a chroniącego stanowisko bojowe ciężkiego karabinu maszynowego, był ppłk Józef Siłakowski, szef Wydziału Fortyfikacyjnego Departamentu Budownictwa w Ministerstwie Spraw Wojskowych. Nowatorska konstrukcja została opracowana w 1933 roku. Pancerz miał być tak osadzony, aby jego górna część całkowicie pokrywała się z zarysem stropu schronu. Do minimum została ograniczona powierzchnia narażona na bezpośredni ostrzał po przez zwężającą się bryłę i lekkie pochylenie stropu pancerza.

Zapraszam. Więcej informacjiJednostrzelnicowa kopuła bojowa na ckm z 1934 roku – “Hauba” nowatorski pancerz

Warszawa. 25.03.2016 r.


Kopuła bojowa A.M. model 1934 typ B

Fot. 01. Kopuła bojowa A.M. z 1934 roku (cloche A.M. modèle 1934 type B).
Fot. 01. Kopuła bojowa A.M. z 1934 roku (cloche A.M. modèle 1934 type B).

Kopuła bojowa dla broni przeciwpancernej i maszynowej z 1934 roku (cloche A.M. modèle 1934 type B) ma lekko owalny kształt ze względu konieczność pomieszczenia uzbrojenia przy dwóch strzelnicach rozstawionych co 45 stopni. W strzelnicy ustalone było jarzmo kuliste dla jednego 25 mm działka przeciwpancernego, dwóch 7,5 mm karabinów maszynowych MAC 31F i celownika optycznego. Sektor ostrzału w płaszczyźnie poziomej z każdej z nich wynosił 45 stopni. Szybkostrzelność karabinów maszynowych chłodzonych powietrzem wynosiła 750 strzałów na minutę. Ze względu na sposób chłodzenia powodzono ogień naprzemienny. Szybkostrzelność działka wynosiła 18 strzałów na minutę. W dalszej części opisałem sposób stawiania płaskich zapór ogniowych nad poziomem gruntu w sektorze ostrzału.

Zapraszam. Więcej informacji: Kopuła bojowa A.M. z 1934 roku (cloche A.M. modèle 1934 type B)

Warszawa, 15.03.2016 r.


Schron do ognia bocznego (Casemate de Wittring) – „Linia Maginot”

Fot. 01. Widok schronu od strony zapola.
Fot. 01. Widok schronu od strony zapola (Casemate de Wittring).

Dzisiaj prezentuję schron do ognia bocznego „Wittring” (fr. Casemate de Wittring), który należał do umocnień Sektora Ufortyfikowanego Sarry (fr. Secteur Fortifié de la Sarre), jednego z pięciu sektorów Rejonu Umocnionego Metz. Prezentowane dzieło forteczne jest nowego typu. Budowa i wyposażanie obiektu zostało zakończone w 1938 roku. Załoga składała się z 30 żołnierzy.

Proszę zwrócić uwagę na podstawowe uzbrojenie obiektu (czy nie jest imponujące):

  • jedna armata przeciwpancerna kalibru 47 mm,
  • dwie armatki ppanc. kalibru 25 mm,
  • dwa 50 mm moździerze model 35,
  • cztery podwójnie sprzężone karabiny maszynowe karabiny maszynowych Mac 31 (8 szt.),
  • pięć ręcznych karabinów maszynowych Mod. 24/29.

Zapraszam. Więcej informacjiSchron do ognia bocznego (Casemate de Wittring)

Warszawa, 14.03.2016

 


Wyposażenie schronów – Oświetlenie pola walki – Polskie schrony

Fot. 1. Ciężki schron bojowy z Nowogrodu nad Narwią z wyrzutnią ładunków oświetlających (znajduje się pomiędzy strzelnicami obrony zapola).
Fot. 1. Ciężki schron bojowy z Nowogrodu nad Narwią z wyrzutnią ładunków oświetlających (znajduje się pomiędzy strzelnicami obrony zapola).

Standardowym urządzeniem do oświetlania sektorów ognia ciężkich karabinów maszynowych w polskich schronach była wyrzutnia rac (ładunków oświetlających). Powszechnie zaczęto ją stosować w ciężkich schronach budowanych w 1939 roku.

Prawdopodobnie na przełomie roku 1937/38 podjęto decyzję o zastosowaniu reflektorów do oświetlenia pola ostrzału. Dla nowo opracowywanych konstrukcji schronów, dla których przewidziano zastosowanie reflektorów, zaprojektowano wnęki, przykryte od góry stropem. Brakuje jednak potwierdzonych informacji o konstrukcji reflektorów. Poniżej zdjęcie schronu „Sabała”, wchodzącego w skład „Ośrodka oporu Jastarnia”, z wykonaną niszą na reflektor.

Zapraszam. Więcej informacji: Wyposażenie schronów – Oświetlenie pola walki

Warszawa, 10.03.2016

 


Wyposażenie schronów – Oświetlenie pola walki – Linia Maginot

Do oświetlenia sektora obserwacji lub ostrzału zastosowano reflektor chroniony staliwnym pancerzem. Umieszczano go na stalowym monolitycznym słupie, przy ścianie schronu od strony zapola, tak aby bryła dzieła chroniła go przed ewentualnym ostrzałem od strony spodziewanego kierunku natarcia wroga. W przypadku dużych grup warownych, pancerz reflektora mógł być umieszczony w niszy na zewnątrz obiektu.

 

Fot. 1. Zdjęcie bloku bojowego nr 3 małej grupy warownej "Rohrbach" ze strzelnicami ściennymi do ognia dwubocznego. Reflektor miał oświetlać sektor obserwacji lub ostrzału dla dwóch sprzężonych ckm kalibru 7,5 mm prowadzących ogień ze strzelnicy ściennej (pod okapem, pierwsza od lewej strony). W drugiej strzelnicy mogło być ustawione działko przeciwpancerne lub zamiennie dwa sprzężone ckm kalibru 7,5 mm na lawecie fortecznej.
Fot. 1. Zdjęcie bloku bojowego nr 3 małej grupy warownej „Rohrbach” ze strzelnicami ściennymi do ognia dwubocznego. Reflektor miał oświetlać sektor obserwacji lub ostrzału dla dwóch sprzężonych ckm kalibru 7,5 mm prowadzących ogień ze strzelnicy ściennej (pod okapem, pierwsza od lewej strony). W drugiej strzelnicy mogło być ustawione działko przeciwpancerne lub zamiennie dwa sprzężone ckm kalibru 7,5 mm na lawecie fortecznej.

Pancerz reflektora posiada pokrywę o grubości 80 mm, która mocowana jest obrotowo do korpusu na dwóch trzpieniach (tworzących dwa zawiasy). Na czas pracy reflektora pokrywa była otwierana za pomocą stalowego cięgna i wyciągarki ręcznej z blokadą mechanizmu. Wyciągarka obsługiwana była z najbliższego pomieszczenia w schronie. Zwolniona pokrywa samoczynnie powracała na swoje miejsce. Osie trzpieni pokrywy są współosiowe ale odchylone od pionu, a efekt zamykania się pancerza wynikał tylko z prawa grawitacji. Zastosowano najprostsze rozwiązanie z możliwych, które jednak spotkało się z negatywną oceną niemieckich fortyfikatorów w opracowaniu „Denkschrift über die französische” (Berlin 1941), inwentaryzujących zdobyte fortyfikacje po kampanii 1940 roku.

Zapraszam. Więcej informacji: Wyposażenie schronów – Oświetlenie pola walki – Linia Maginot

Warszawa, 10.03.2016

 


Kopuła obserwacyjno-bojowa GFM model 1929 typ A

Zdjęcie prezentuje blok bojowy nr 2 grupy warownej "Brehain", wyposażonego w wieżę obrotową dla dwóch ckm i armaty ppanc (Tourelle de Mitrailleuse modifie pour Arme Mixte) oraz kopułę obserwacyjno-bojową model 1929 typu A.
Zdjęcie prezentuje blok bojowy nr 2 grupy warownej „Brehain”, wyposażonego w wieżę obrotową dla dwóch ckm i armaty ppanc (Tourelle de Mitrailleuse modifie pour Arme Mixte) oraz kopułę obserwacyjno-bojową model 1929 typu A.

 

Kolejne opracowanie dotyczy francuskiej kopuły obserwacyjno-bojowej GFM model 1929 typ A (fr. cloche guetteur et fusil-mitrailleur Modele 1929 type A). Kopuła obserwacyjno-bojowa projektowana była dla nowo powstających umocnień na granicy francusko-niemieckiej, budowanych zgodnie z wytycznymi Komisji do Spraw Organizacji Rejonów Umocnionych (fr. Commission d’organisation des régions fortifiées – CORF). Zgodnie z przyjętą doktryną obronną, projekt zakładał wybudowanie fortyfikacji obronnych na wschodniej granicy Francji, w celu złagodzenia skutków remilitaryzacji Nadrenii, która zgodnie z postanowieniami traktatu wersalskiego miała nastąpić w 1935 roku. Konstrukcja kopuły obserwacyjno-bojowej model 1929 typ A została opracowana i przyjęta na uzbrojenie armii francuskiej w roku 1930 jako typoszereg pancerzy występujący w czterech odmianach, stosowanych w dziełach fortecznych w zależności od ich odporności na ostrzał. Zadaniem pancerza, zgodnie z pierwotnymi założeniami, była ochrona stanowiska obserwatora artylerii lub piechoty oraz stanowiska ręcznego karabinu maszynowego do obrony bliskiej powierzchni dzieła fortecznego.
Temat zostanie jeszcze uzupełniony o doświadczenia z kampanii francuskiej z 1940 roku.

Komentarz do zdjęcia. Wieża dla dwóch ckm i armaty ppanc (Tourelle de Mitrailleuse modifie pour Arme Mixte) nie mogła samodzielnie prowadzić obserwacji przedpola. Wymagała wsparcia obserwatora.

Serdecznie zapraszam. Więcej informacji: Kopuła obserwacyjno-bojowa GFM model 1929 typ A

Warszawa, 8.03.2016

 


Kopuła obserwacyjna (Z.O.) z 1936 roku.

Zdjęcie. Kopuła obserwacyjna Z.O. wg. Instrukcji Fort. 15-1936, osadzona w stropie schronu, wybudowanego wiosną 1936 r. na zapolu prawoskrzydłowego dzieła (XVb) grupy fortowej ''Carski Dar''
Zdjęcie. Kopuła obserwacyjna Z.O. wg. Instrukcji Fort. 15-1936, osadzona w stropie schronu, wybudowanego wiosną 1936 r. na zapolu prawoskrzydłowego dzieła (XVb) grupy fortowej ”Carski Dar”

Na dobry początek kilka informacji o polskiej kopule obserwacyjnej wykonanej zgodnie z wymaganiami Instrukcji Fort. 15-1936. Producentem pancerza była Spółka Akcyjna Wielkich Pieców i Zakładów Ostrowieckich. Kopuła jest powszechnie znana jako obserwacyjna model 1936. Stosowana była w polskiej fortyfikacji stałej. Do informacji załączyłem ciekawe zdjęcie kopuły obserwacyjnej, osadzonej w stropie unikatowego schronu, wybudowanego wiosną 1936 r. na zapolu prawoskrzydłowego dzieła (XVb) grupy fortowej ”Carski Dar”. Nieco później pojawią się  informacje o francuskiej kopule obserwacyjno-bojowej GFM model 1929 typ A (fr. cloche guetteur et fusil-mitrailleur Modele 1929 type A ).

Serdecznie zapraszam. Więcej informacji: Kopuła obserwacyjna (Z.O.) z 1936 roku

Warszawa, 28.02.2016 r.

 


Kopuły pancerne

Kopuła bojowa (pierwszy plan) i kopuła obserwacyjna z 1934 roku.
Kopuła bojowa (pierwszy plan) i kopuła obserwacyjna z 1934 roku.

Spółka Akcyjna Wielkich Pieców i Zakładów Ostrowieckich SA była jedynym przedsiębiorstwem do 1936 roku w II Rzeczypospolitej Polskiej, które posiadało odpowiednie zaplecze techniczne i opanowało problemy technologiczne związane z produkcją staliwnych korpusów kopuł pancernych. Pierwsze prace nad pancerzami rozpoczęto w Zakładach Ostrowieckich już w 1931 roku. Zamówienie dotyczyło wykonania przedpancerza wieży dla modernizowanego przez Komisję Fortyfikacyjną nr 3 w latach 1930-32 schronu bojowego na terenie Fortu II w Osowcu. Zamówienie zostało wykonane i odebrane komisyjnie zgodnie z podpisaną umową 29 sierpnia 1931 roku. Nie zaniechano dalszych prac rozwojowych. Kolejne zlecenia, związane z planem budowy fortyfikacji stałych na Górnym Śląsku, zapoczątkowały ciągłą produkcję kopuł bojowych i obserwacyjnych trwającą do września 1939 roku.

W 1936 r. Spółka Akcyjna Wielkich Pieców i Zakładów Ostrowieckich zgłosiła wniosek do Urzędu Patentowego i uzyskała patent Nr 27000 „Artyleryjska obrotowa wieża pancerna”. Zastrzeżenia patentowe dotyczyły mechanizmu podnoszenia i obrotu wieży artyleryjskiej. Mechanizm umożliwiał podniesienie wieży w celu oczyszczenia od wewnątrz miejsca jej osadzenia przez wypchnięcie zanieczyszczeń na zewnątrz.

Serdecznie zapraszam. Więcej informacji: Kopuły pancerne

Warszawa, 28.02.2016 r

 


Jednokondygnacyjny schron na dwa ckm-y do ognia bocznego (PPK) -_ „Linia Mołotowa”

Zdjęcie 02. Widok ściany bocznej prawej izby bojowej.
Zdjęcie. Widok ściany frontalnej schronu broni maszynowej z wysadzonymi pancerzami.

Radzieckimi schronami fortyfikacji stałej na nowej granicy państwowej ZSRR, zainteresowałem się ze względu na wykorzystanie polskich kopuł pancernych. Pochodziły one ze składów Kierownictwa Robót na Polesiu lub z wysadzonych, jeszcze w 1939 roku polskich schronów bojowych Odcinka “Sarny”.

Wypraw na “Linię Mołotowa”, gdyż tak potocznie nazywane są fortyfikacje na nowo wytyczonej w 1939 roku granicy państwowej ZSRR i III Rzeszy, było kilkanaście. Jednym z ciekawszych dzieł jest schron broni maszynowej do ognia jednobocznego. Koledzy, znawcy radzieckiej fortyfikacji nazywają go półkaponierą broni maszynowej a w skrócie PPK (ros. ППК– пулеметный полукапонир). Szanuję nazewnictwo dotyczące fortyfikacji radzieckiej, ale zważywszy na nasze tradycje, będę starał się być zgodny z polską szkołą fortyfikacji stałej.

Serdecznie zapraszam. Więcej informacji: Jednokondygnacyjny schron na dwa ckm-y do ognia bocznego (bez strzelnicy zapola)

Warszawa, 26.02.2016 r.

 


Witam w świecie przenikliwego chłodu stali i betonu.

pieczątkaFranz Aufmann  serdecznie zaprasza na stronkę zatytuowaną „Schrony i pancerze do lat czterdziestych  XX wieku”.  Zaprezentuję rozwiązania konstrukcyjne schronów i pancerzy.  Dużo uwagi poświęcę wyposażeniu schronów bojowych.

Strona tworzona jest na „gorąco” od kilku godzin. Niektóre wpisy umieszczane są jako zwiastuny tematu (z uwagą cdn), gdyż dla mnie podstawowym problemem jest opanowanie umiejętności tworzenia strony a nie dobór materiałów. Zdjęcie tytułowe prezentuje jeden z bloków bojowych grupy warownej Schoenenbourg (fr. Ouvrage de Schoenenbourg) Linii Maginot. Po lewej stronie widoczna jest kopuła obserwacyjno-bojowa GFM model 1929 typ A.

Zapraszam

Warszawa, 24.02.2016 r.