Stahl- Schartenplatte 422P01 – Stalowa płyta ze strzelnicą 422P01

Fot. 01. Strzelnica z plyta 422P01
Fot. 01. Zewnętrzna strzelnica obrony wejścia w schronie dla ciężkiego karabinu maszynowego i polowej armaty przeciwpancernej PAK 37. (niem. MG Schartenstand und PAK Kasematte).
Fot. 02. Profil antyrykoszetowy strzelnicy obrony wejścia.
Fot. 02. Profil antyrykoszetowy strzelnicy obrony wejścia.
Fot. 03. Płyta stalowa ze strzelnicą 422P01.
Fot. 03. Płyta stalowa ze strzelnicą 422P01.
Fot. 04. Płyta stalowa ze strzelnicą 422P01. Widok zasuwy strzelnicy.
Fot. 04. Płyta stalowa ze strzelnicą 422P01. Widok zasuwy strzelnicy.
Fot. 05. Płyta stalowa ze strzelnica 422P01. Wycięcie w prowadnicy na rygiel.
Fot. 05. Płyta stalowa ze strzelnica 422P01. Wycięcie w prowadnicy na rygiel.

Opis stalowej płyty  ze strzelnicą 422P01

Rozwiązanie konstrukcyjne płyty stalowej ze strzelnicą o oznaczeniu 422P01 (niem. Stahlschartenplatte 422P01) zostało opracowane przez Waffen-Prüf-Amt 5[01] w 1937 roku. Płyta jest symetryczna względem poziomej osi, gdyż miała być stosowana w schronach podstawowych i ich „lustrzanych” odbiciach. Wymiary gabarytowe płyty wynosiły 1400 mm x 750 mm x 30 mm.  Waga płyty to 340 kg.

Otwór strzelnicy jest typowy dla wcześniejszych niemieckich rozwiązań. Musiał pomieścić lufę z chłodnicą powszechnie stosowanego karabinu maszynowego MG 08. Wymiary strzelnicy o lekkim rozglifieniu wynoszą 220 mm x 300 mm. Zamykana jest przesuwną zasuwą osadzoną w dwóch prowadnicach. Posiadają one w skrajnych położeniach wycięcia na rygle (Fot. 05.) do unieruchomienia zasuwy. Obrót uchwytu zasuwy powodował wsunięcie się rygli w wycięcia w prowadnicach i docisk zasuwy do filcowej uszczelki. Uszczelka znajdowała się na całej powierzchni, ograniczonej długością prowadnic. W skrajnych punktach mocowana była do płyty za pomocą wkrętów a jej dolna i górna część dociskana była prowadnicami. Uszczelka nasiąknięta olejem, zapewniała gazoszczelność zamknięcia strzelnicy.

Prowadnice mocowane były do płyty za pomocą pięciu śrub. Zastosowano dwa rodzaje podkładek. Górna, od strony łba śruby była cienką stalowa podkładką. Druga z podkładek wykonana została z ołowiu. Jej zadaniem było przejmowanie obciążeń sprężystych odkształceń podczas ostrzału i niedopuszczenie do zerwania śrub mocujących.

Przesunięcie zasuwy nie wymagało użycia siły. W dwóch wycięciach zostały umieszczone stalowe kule łożyskowe, które do minimum redukowały opory przesuwania. Ruch zasuwy ograniczały dwie śruby z kolistymi zakończeniami. Powierzchnia zasuwy od strony strzelnicy, a odpowiadająca wymiarom strzelnicy, była lekko wgłębiona. Rozwiązanie to stosowane było już we wcześniejszych niemieckich pancerzach. Miało eliminować unieruchomienie zasuwy w wyniku plastycznych odkształceń w miejscach uderzenia pocisków.

Do prowadzenia obserwacji zastosowano szczelinę obserwacyjną o wymiarach 100 mm x 10 mm. Zamykana była zasuwą. Podobnie jak w przypadku strzelnicy, prowadnice dociskały uszczelkę filcową do powierzchni płyty. Docisk  zsuwy do uszczelki i jej nieruchomienie zapewniały dwie śruby umieszczone w prowadnicach w pionowej osi przeziernika. Ruch zasuwy ograniczają dwa opory wkręcone w płytę w osi poziomej przeziernika.

Płytę mocowano do wewnętrznej ściany schronu za pomocą 10 kotw.


Zastosowanie płyty stalowej ze strzelnicą 422P01

W początkowym okresie płytę stalową ze strzelnicą 422P01 stosowano jako pancerz chroniący stanowisko bojowe ciężkiego karabiny maszynowego w schronach o niższej odporności. Przykładem zastosowania może być budowany tylko na wschodnich terenach III Rzeszy schron bojowy dla ckm (niem. MG – Schartenstand „D”), popularny „Heinrich” ze stropem wykonanym z blachy falistej.

W niemieckiej fortyfikacji stałej, w schronach o wyższej odporności na ostrzał, zaczęto od 1936 roku stosować dodatkową zewnętrzną strzelnicę karabinową. Wprowadzenie nowego rozwiązania miało na celu skuteczniejszą obronę wejścia i zapola schronu. Do wzmocnienia tych strzelnic zastosowano płytę stalową ze strzelnicą 422P01. Dostosowano ją do prowadzenia ognia z broni maszynowej. Pod strzelnicą zamontowano wspornik dla karabinu maszynowego MG 08 lub MG 34.

Od 1938 roku zmieniły się wymagania dotyczące odporności schronów. Zostały opracowane nowe typy schronów. Płytę, wyprodukowaną w znacznych ilościach [02], zaczęto stosować w miejscach mniej narażonych na ostrzał. Była wykorzystywana jako pancerz wewnętrznej strzelnicy obrony wejścia. Część płyty z przeziernikiem do prowadzenia obserwacji znalazła się w betonowej ścianie schronu. Wykorzystano jedynie otwór strzelnicy karabinowej.

Schartenplatte 422P01
Rys. 01. Płyta stalowa 422P01. 01- Płyta stalowa, 02- szczelina obserwacyjna, 03- zasuwa szczeliny obserwacyjnej, 04- strzelnica, 05 zasuwa strzelnicy. a- śruba mocująca prowadnicę, b- ogranicznik przesuwu zasuwy szczeliny obserwacyjnej, c- prowadnice, d- ogranicznik przesuwu zasuwy strzelnicy, e- prowadnice, f- uszczelka filcowa, g- uchwyt obrotowy z ryglami, h- śruba mocująca prowadnicę.

 

[01] Jeden z wydziałów Heereswaffenamt – urzędu zajmującego się rozwojem i badaniem niemieckiego uzbrojenia od 05.05.1922 roku.

[02] Według Jörg Fuhrmeister (Der neue Panzeratlas 1 und 2. Interfest, ISSN 0931-0878 2001) zmagazynowane było 11 314 sztuk płyty 422P01 według stanu na 15.02.1941.