Schron bierny dla drużyny piechoty na Pozycji Olsztyneckiej (1938)

Fot. 01. Schron bierny dla drużyny piechoty przy drodze do miejscowości Wikno. Po lewej stronie otwór wyjścia ewakuacyjnego (Sygnatura L90, Pozycja Olsztynecka).

 

 

Fot. 02. Wejście do schronu z zachowaną ościeżnicą lekkich dwudzielnych drewnianych drzwi. Po obu stronach wejścia widoczne są perforowane płyty, chroniące podzespoły układu wentylacji. Po lewej stronie nisza na złącze polowej sieci telefonicznej.

 

Fot. 03. Wejście do izby dla drużyny piechoty. Po lewej stronie widoczna jest sygnatura schronu L37.

 

 

Podstawę rozbudowy fortyfikacji Pozycji Olsztyneckiej stanowiło 118 schronów biernych dla drużyny piechoty (niem. Gruppenunterstand). Wybudowanych je w 1938 roku na pozycji obronnej podzielonej na 4 odcinki dywizyjne. Wszystkie schrony bierne dla drużyny piechoty wzniesiono w kategorii odporności B-1. Grubość ścian zewnętrznych wynosi 1,0 m a stropów 1,5 metra. Obiekty otrzymały wyjątkowo dobre maskowanie. Umieszczono je w zagłębieniach terenu (Fot. 01) lub wkopano w ziemię.  Tylko tylna ściana z wejściem do schronu nie była obsypana nasypem ziemnym. Została pokryta tynkiem o charakterystycznej fakturze zwanej „barankiem”. Tynk standardowo pokrywano farbami o kolorach ochronnych.
Schrony posiadały dwa pomieszczenia, każde szalowane za pomocą standardowych segmentów z blachy falistej typu H – Heinrich [01]. W przekroju poprzecznym segmenty tworzyły 5/8 profilu koła o promieniu 1,75 m. Długość pomieszczenia rzędu 3,0 m wymagała zastosowania 6 segmentów blachy falistej. Wysokość każdego z pomieszczeń wynosi 1,85 m w miejscu łączenia segmentów blachy.
Pierwsze pomieszczenie (Fot. 04) przeznaczono dla drużyny piechoty. Prowadziło do niego wejście, wykonane w tylnej ścianie schronu. Zamykane było lekkimi drzwiami drewnianymi , obitymi blachą. Wejście znajdowało się w osi izby. Na prawej ścianie wejścia, malowanej na zielono (Fot. 03), umieszczano sygnaturę schronu oraz rok budowy. Sygnatura składała się z litery L oraz numeru kolejnego np. L37. W drugim pomieszczeniu znajdował się magazyn. Izby połączono przejściem o wymiarach 0,8 x 0,6 m (wysokość x szerokość) w przekroju poprzecznym (Fot. 08).
Schron wyposażono w układ napowietrzania, zgodny z wytycznymi z 1937 roku. Powietrze zasysane było poprzez czerpnię powietrza na elewacji schronu i tłoczone do schronu przez filtrowentylator HES 1,2. Urządzenie znajdowało się w pierwszym pomieszczeniu, po lewej stronie wejścia a poniżej przewodu doprowadzającego powietrze. Przewód ten zabezpieczono zaworem [02] obrotowym 2ML.01, zamykanym w przypadku prowadzenia przez nieprzyjaciela ataku gazowego. Drugie pomieszczenie przewietrzane było w sposób pośredni.

Oba pomieszczenia miały być ogrzewane piecem. Instalacja kominowa znajdowała się w pomieszczeniu magazynowym. Wlot przewodu kominowego zabezpieczono przy pomocy zaworu odcinającego [03]. Zastosowany układ napowietrzania schronu utrudniał skuteczne ogrzewanie obu pomieszczeń.

 

 

Fot. 04. Izba dla drużyny piechoty. Widok od strony tylnej ściany schronu.

 

Fot. 05. Izba dla drużyny piechoty. Widok od strony czołowej ściany schronu. Po lewej stronie przewód doprowadzający powietrze z czerpni do urządzenia filtrowentylacyjnego HES. Po prawej stronie nisza na złącze telefoniczne.

 

Fot. 06. Pomieszczenie magazynowe w schronie z wyjściem ewakuacyjny. Widok od strony czołowej ściany schronu.

 

Fot. 07. Pomieszczenie magazynowe w schronie bez wyjścia ewakuacyjnego. Widok od strony czołowej ściany schronu.

 

Fot. 08. Pomieszczenie magazynowe. Widok w kierunku przejścia do izby drużyny piechoty.

 

 

Fot. 09. Otwór wyjścia ewakuacyjnego w schronie biernym dla drużyny piechoty na Pozycji Olsztyneckiej.
Fot. 10. Otwór wyjścia ewakuacyjnego w schronie biernym dla drużyny piechoty na Pozycji Olsztyneckiej.

 

Część wybudowanych schronów biernych, o dwóch pomieszczeniach, otrzymało oryginalne rozwiązanie konstrukcyjne wyjścia ewakuacyjnego (niem. Notausgang) [04].
Wyjście ewakuacyjne został umieszczano przez projektantów w nieobsypanej części tylnej ściany schronu, w której również znajdowało się wejście do obiektu. Otwór wyjścia ewakuacyjnego zamurowano ścianką ceglaną o grubości równej szerokości cegły w zewnętrznej płaszczyźnie ściany tylnej schronu. Położenie otworu wyjścia ewakuacyjnego maskował tynk.

Wyjście ewakuacyjne od strony pomieszczenia magazynowego (Fot. 06) schronu biernego nie zabezpieczono gazoszczelnymi drzwiami stalowymi. Przewidziano jedynie  zastosowanie blokady z  jednego rzędu dwuteowych profili stalowych. Wsuwano je od góry w dwa pionowe kanały, wykonane obustronnie w bocznych ścianach wyjścia ewakuacyjnego (Fot. 09). Otwór poprowadzono przez tylną ścianę schronu z dużym wzniosem. Wykonano stopnie ułatwiające przejście. Pochylenie otworu wyjścia ewakuacyjnego zredukowało powierzchnię narażoną na bezpośredni ostrzał oraz wyeliminowało konieczność budowy zewnętrznego szybu przy tylnej ścianie schronu.

 

 

 


[01] – więcej informacji na temat zastosowania blachy falistej typu H w opracowaniu Schrony wzniesione na blasze falistej H
[02] – więcej informacji Obrotowy zawór 2ML.01 – Drehschieber 2ML.01
[03] – więcej informacji w opracowaniu  Zamknięcie przewodu wentylacyjnego lub kominowego
[04] – temat wyjścia ewakuacyjnego w niemieckiej fortyfikacji poruszono w opracowaniu Wyjście ewakuacyjne – Notausgang