Schrony pozorno-bojowe – Linia Mołotowa

Fot. 01. Widok schronu pozornego do ognia bocznego dla dwóch ckm od strony przedpola.
Fot. 01. Linia Mołotowa. Widok schronu pozorno – bojowego do ognia bocznego dla dwóch ckm od strony przedpola.

Obiekty pozorne były typem budowli fortecznej wyjątkowo rzadko stosowanym na „Linii Mołotowa”. Dwie ciekawe konstrukcje schronów pozorno-bojowych, zachowały się w pobliżu miejscowości Wólka Zamkowa. W widoku od strony nieprzyjaciela, posiadały wszystkie charakterystyczne cechy ciężkich obiektów bojowych fortyfikacji stałej. Uzbrojone schrony pozorne miały utrudniać nieprzyjacielowi rozpoznanie rzeczywistej siły umocnień i położenia schronów bojowych. W pierwszej fazie walki skutecznie absorbowały środki ogniowe nieprzyjaciela. Swoim ogniem mogły wypełniać martwe pola obrony.

 

SONY DSC
Fot. 02. Linia Mołotowa. Widok schronu pozorno – bojowego do do ognia bocznego dla dwóch ckm od strony zapola.

Oba zachowane schrony pozorne, z trzech wybudowanych, przynależne były do prawoskrzydłowego punktu oporu batalionowego węzła obrony „Drohiczyn”[01] 62 Brzeskiego Rejonu Umocnionego. Pierwszy z nich miał sugerować swoim wyglądem istnienie schronu do ognia bocznego (Fot. 01.) dla dwóch ciężkich karabinów maszynowych (PPK). Schron otrzymał charakterystyczny orylon, typowy dla schronów do ognia bocznego oraz dwie wnęki sygnalizujące obecność stanowisk bojowych. Konstrukcję obiektu wykonano z żelbetonu o zmiennej grubości. Wykonana ściana posiadała grubość 15-30 cm, zwiększoną przy strzelnicach do około 40 cm. Przestrzenną konstrukcję ściany wzmocniono od tyłu żelbetonowymi belkami Fot. 02 i Fot. 03. Orylon też nie stanowił monolitycznej konstrukcji. Małym nakładem pracy, przy zastosowaniu oryginalnego rozwiązania konstrukcyjnego uzyskano wyjątkowo dobry efekt pozoracyjny.

 

Fot. 03. Po lewej stronie widok konstrukcji orylonu. Środkowe zdjęcie - widok konstrukcji schronu od strony orylonu. Prawe zdjęcie - wejście do schronu.
Fot. 03. Linia Mołotowa. Po lewej stronie widok konstrukcji orylonu. Środkowe zdjęcie – widok konstrukcji schronu od strony orylonu. Prawe zdjęcie – wejście do schronu.

Obserwację przedpola lub ostrzał z ręcznego karabinu maszynowego można było  prowadzić tylko z jednego małego pomieszczenia. Znajdowało się za prawą strzelnicą (na Fot. 01 jest to pierwsza strzelnica z lewej strony). Do pomieszczenia prowadził krótki korytarz zabezpieczony prawdopodobnie standardowymi drzwiami kratowymi. Otwór wejściowy oraz wzmocnienia ściany pokazano na zdjęciu 03.

 

Fot. 04. Widok schronu pozornego dla trzech ckm od strony przedpola.
Fot. 04. Linia Mołotowa. Widok schronu pozornego dla trzech ckm od strony przedpola (schron już nie istnieje – 20.04.2017).

 

Fot. 05. Widok schronu pozornego dla trzech ckm od strony zapola. Zdjęcie wykonano w maju 2016 roku.
Fot. 05. Linia Mołotowa. Widok schronu pozornego dla trzech ckm od strony zapola. Zdjęcie wykonano w maju 2016 roku.

 

Fot. 06. Pancerz schronu pozornego. Widok od przedpola.
Fot. 06. Linia Mołotowa. Pancerz schronu pozornego. Widok od przedpola.

 

Fot. 07. Widok pancerza od strony izby.
Fot. 07. Linia Mołotowa. Widok pancerza od strony izby.

Drugi z wymienionych obiektów miał pozorować istnienie schronu do ognia czołowego [02]. Umieszczony został w eksponowanym miejscu na wzniesieniu po lewej stronie drogi z Wólki Zamkowej do Drohiczyna. W tym przypadku wybudowano ścianę żelbetonową z bocznymi załamaniami.  Konstrukcję wzmocniono żelbetonowymi belkami. W ścianie osadzono wsporniki do mocowania dźwigarów, podtrzymujących matę lub siatkę maskującą.  Ten rodzaj maskowania, był charakterystyczny dla radzieckich schronów bojowych na „Linii Mołotowa”. W ścianie rozmieszczono symetrycznie trzy strzelnice. Skrajne zostały zaślepione. Obserwację przedpola lub prowadzenia ognia umożliwiało małe pomieszczenie za centralną strzelnicą. Pomieszczenie było na tyle małe, że pozwalało na prowadzenie ognia z ręcznego karabinu maszynowego. Nie zostało wyposażone w układ nawiewu powietrza.


Pancerze schronów pozornych

W obu schronach strzelnice wyposażono w atrapy pancerzy. Skrzynka pancerza z wewnętrzną niszą jest konstrukcją spawaną. Otwór strzelnicy zasłaniany był za pomocą uchylnego blaszanego zamknięcia. Oś obrotu zamknięcia znajduje sie w poziomie.  Blaszane zamkniecie wyposażono wąski przeziernik do obserwacji. Pod strzelnicą brak jakichkolwiek śladów, świadczących o istnieniu wspornika dla ręcznego karabinu maszynowego.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


[01] Tomasz Wesołowski, „Linia Mołotowa” Sowieckie fortyfikacje graniczne z lat 1940-1941 na przykładzie 62 Brzeskiego Rejonu Umocnionego, Białystok 2001.

[02] schron już nie istnieje – 20.04.2017.