Schron broni maszynowej B1-9 – Regelbau B1-9

Posted on Posted in Fortyfikacje, Niemiecki schron
Fot. 01. Widok ruiny schronu Regelbau B1-9 od strony przedpola.

 

Fot. 02. Izba załogi schronu broni maszynowej Regelbau B1-9. Po lewej stronie strzelnica 48P8 obrony wejścia i zapola, zniszczone zamknięcie przewodu dostrzegalnego powietrze, częściowo zachowane zamknięcie przewodu kominowego.
Rys. 01. Schemat schronu broni maszynowej B1-9 .
1. izba bojowa, 2. izba załogi, 3. śluza przeciwgazowa, 4. strzelnica obrony wejścia i zapola, 5. wejście do schronu, 6. wyjście ewakuacyjne, 7. piętrowe prycze. 8. czerpnia powietrza, 9. filtrowentylator HES, 10. wlot rury odprowadzającej powietrze, zabezpieczony jednokierunkowym zaworem nadciśnieniowym firmy Drägerwerk, 11. wylot przewodu odprowadzającego powietrze na zewnątrz schronu, zabezpieczony pancerzem, 12. piec, 13. przewód kominowy, 14. żelbetonowe przedpiersie.

 

Podczas badań terenowych, prowadzonych na byłej niemieckiej pozycji obrony Giżyckiego Rejonu Umocnionego (niem. Lözener Stellung), autor niniejszego opracowania nie zlokalizował wystarczająco dobrze zachowanego schronu B1-9 na ciężki karabin maszynowy sMG 08. Większość z nich wybudowana na terenach rolniczych, pozbawiona w okresie powojennym opancerzenia, jest kruszona lub zasypywana. Jedynym śladem ich istnienia stają się niskie pagórki.

Projekt standardowego schronu o odporności B1 (niem. MG-Schartenstand mit Deckplatte B1-9) dla broni maszynowej do ognia czołowego został opracowany pod koniec 1936 r. Zaprezentowano dwie bliźniacze konstrukcje żelbetowych schronów ze stanowiskiem ciężkiego karabinu maszynowego sMG 08 różniące się rozwiązaniem wejścia i jego obroną.

Niezależnie od konfiguracji wejścia do schronu oba projekty posiadały umieszczoną w tylnej ścianie izby załogi strzelnicę broni ręcznej. Zaakceptowano rozwiązanie ze strzelnicą 48P8, która umożliwiała zarówno obronę wejścia i zapola obiektu. Zrezygnowano z wewnętrznej strzelnicy 57P7, która w sektorze ostrzału posiadała część śluzy przeciwgazowej i drzwi wejściowe.

Ciężki karabin maszynowy, ustawiony na podstawie fortecznej był chroniony pancerzem 76P9 lub 5P7. Pancerz składał się z pionowo ustawionej 10 cm stalowej płyty ze strzelnicą oraz poziomej, również stalowej, płyty stropowej. Obie płyty mocowane były wzajemnie za pomocą kątownika i kotwami do dwóch bocznych żelbetowych ścian. Schrony wyposażone w tego typu pancerze były wyjątkowo łatwe do zamaskowania ze względu na wyjątkowo małą powierzchnię czołową schronu. W wyniku zastosowania stalowej płyty stropowej standardowa wysokość stropu schronu o odporności B1 została zredukowana do 10 cm. Przed stalową płytą ze strzelnicą wykonywano żelbetowe przedpiersie. Chroniło płytę przed ostrzałem, zapobiegło wnikaniu pocisków pod fundament izby bojowej oraz zapobiegało zasypywaniu strzelnicy ziemią podczas ostrzału.

Schron posiadał trzy pomieszczenia; izbę bojową, izbę załogi oraz śluzę przeciwgazową. Pomieszczenie bojowe zaprojektowano na planie czworokąta o wymiarach 2,00 x 2,20 m. Wysokość izby była obniżona do 1,90 m. Zaraz za izbą bojową znajdowało się małe pomieszczenie dla załogi. Oddzielała je żelbetowa ściana o grubości 1,0 m i para drzwi gazoszczelnych. Drzwi 16P7 od strony izby bojowej i drzwi 19P7. Zasypana ziemią powierzchnia izby załogi badanego obiektu nie pozwoliła na ustalenie sposobu przejścia różnicy poziomów. W projekcie schodu zastosowano schody. Różnica poziomów obu izb wynikała z zastosowania pancerza 76P9. Pomieszczenie dla załogi zaprojektowano na planie prostokąta 2,10 x 2,90 m. Posiadało wysokość 2,10 m. Do ścian zamocowano piętrowo ustawione prycze dla 5 osobowej załogi schronu. Do wentylacji pomieszczenia początkowo zastosowano filtrowentylator HES 0,6 a w późniejszym okresie mógł być wymieniony na urządzenie o zwiększonym wydatku HES 1,2. Do ogrzewania zalecano piec typu WT-80 firmy W. Ernst Hass & Sohn.
Schron posiadał śluzę przeciwgazową. Wejście do schronu zabezpieczały standardowe drzwi 14P7. Żelbetowy okap chronił je przed ostrzałem z broni stromotorowej. Od strony izby załogi zastosowano gazoszczelne drzwi 19P7. Pomieszczenie, wydzielone wspomnianą parą drzwi, było śluzą przeciwgazową.

Schron posiadał wymuszony obieg powietrza. Pomieszczeniami bezpośrednio zasilanymi przez filtrowentylatory była izba bojowa oraz izba załogi. Sprawne działające urządzenia napowietrzające utrzymywały w tych pomieszczeniach lekkie nadciśnienie. Różnica ciśnień nie pozwalała na przenikanie do schronu skażonego gazami bojowymi powietrza podczas ataku chemicznego. Równie niebezpieczne dla załogi były gazy prochowe. Tworzyły się w dużych ilościach podczas prowadzenia ognia z karabinu maszynowego tym bardziej, że łuski po wyrzuceniu z komory nabojowej nie były bezpośrednio zbierane do hermetycznego pojemnika, ale zalegały na posadzce izby bojowej. W wyniku nadciśnienia panującego w pomieszczeniu bojowym usuwane były na zewnątrz przez otwartą strzelnicę broni maszynowej. Natomiast powietrze z izby załogi odprowadzane było na zewnątrz poprzez śluzę przeciwgazową lub otwartą strzelnicę obrony wejścia. Kierunek przepływu powietrza ustalały zamontowane jednokierunkowe zawory nadciśnieniowe firmy Drägerwerk.