Szosa Szczeciniecka – jednokondygnacyjny schron bojowo-obserwacyjny (1933)

Fot. 02. Widok ruiny schronu bojowo-obserwacyjnego z 1933 roku do ognia czołowego. Od lewej strony: izba bojowa, pomieszczenie obserwatora, wejście do pomieszczenia obserwatora.

 

Rys. 01. Próba rysunkowej rekonstrukcji schronu bojowo-obserwacyjnego do ognia czołowego z 1933 roku. -1. izba bojowa na ckm, -2. pomieszczenie obserwatora, -3. izba, -4. żelbetowa ława – cokół dla stanowiska ckm, -5. płyta chroniąca stanowisko obserwatora, -6. wejście do schronu, -7. wyjście ewakuacyjne.

 

 

Schron bojowy do ognia czołowego (na mapie z niebieską obwódką) to jednokondygnacyjny obiekt z izbą bojową, oddzielnym pomieszczeniem obserwatora oraz niewielką izbą w tylnej części. Został wybudowany według indywidualnego projektu w klasie odporności B1. Z nieznanych przyczyn, niemieccy fortyfikatorzy nie podjęli decyzji o zastosowaniu tzw. kazamaty pancernej [01] predysponowanej do ochrony stanowiska bojowego, prowadzącego ogień czołowy. Rozwiązanie to cechuje do minimum zredukowana powierzchnia czołowa obiektu fortyfikacyjnego, która narażona była na bezpośredni ostrzał wroga. Niska sylwetka schronu ułatwiała skuteczne maskowanie. Podjęto decyzję o zastosowaniu do ochrony stanowiska bojowego stalowej płyty wymiarach 280 x 180 x 10 cm [02] ze strzelnicą. Ze względu na możliwość bezpośredniego ostrzału przez nieprzyjaciela, wykonano od zewnątrz dodatkowe wzmocnienie w postaci żelbetowego płaszcza.
Rozwiązanie to było zalecane od 1930 roku, ale wyłącznie w przypadkach braku pancerza o żądanej odporności na ostrzał. Dopuszczalne było wykonanie żelbetowego wzmocnienia, odpowiadającego 1/3 grubości ścian lub stropu. Grubość zastosowanego żelbetowego wzmocnienia dla 10 cm płyty stalowej wynosiła 40 cm a jego kształt widoczny jest na fot. 04. Żelbetowe wzmocnienie nie obejmowało całej powierzchni płyty jak w przypadku płyt o grubości 4 cm, stosowanych w 1933 roku w jednoizbowych schronach bojowych na ckm z ambrazurą bez profilu antyrykoszetowego. Po lewej stronie strzelnicy znajdował się wąski przeziernik do prowadzenia obserwacji. Przeznaczony był dla dowódcy.
W przypadku zastosowania płyty o wysokości 180 cm niezbędne było wykonanie dolnej części ściany czołowej z żelbetonu. Uformowano ją w kształcie litery „T” (Rys. 01, -4). Środkową część wykorzystywano jako stabilny cokół na metalowy stolik dla 7,92 mm ckm MG 08 na podstawie fortecznej (Fot. 04). Podstawowym wyposażeniem izby bojowej było urządzenie do taśmowania amunicji. Mocowano go do drewnianej półki po prawej stronie izby. Do oświetlenia izby bojowej przewidziano lampę naftową lub karbidową. Dla niej wykonano specjalną niszę [o3] w lewej ścianie izby. Zasady oświetlenia izby bojowej były bardzo rygorystycznie przestrzegane. Informowały o tym napisy eksploatacyjne na ścianie lub pancerzu.  Przed otworzeniem strzelnicy należało wyłączyć wewnętrzne oświetlenie  izby.
Stanowisko obserwatora, ze względu konieczność zapewnienia załodze bezpieczeństwa, zalecano od 1933 roku umieszczać w oddzielnym pomieszczeniu.  Było zamykane gazoszczelnymi drzwiami stalowymi. W omawianym schronie znajduje się po prawej stronie izby bojowej (Rys. 01). Chroniła je pozioma płyta o wymiarach 200 x 200 x 10 cm [04]. Płytę mocowano do bryły schronu za pomocą 8  kotw. Centralnie wykonany otwór, o zarysie koła,  służył do prowadzenia obserwacji z pomocą sprzętu optycznego. Siedzisko o regulowanej wysokości zabezpieczało minimum niezbędnego komfortu podczas prowadzenia obserwacji. Wewnętrzną łączność zapewniały rury głosowe.

 

Fot. 03. Widok ruiny schronu bojowo-obserwacyjnego z 1933 roku do ognia czołowego. Po lewej stronie izba bojowa a po prawej wejście do pomieszczenia obserwatora.

 

Fot. 04. Widok izby bojowej na 7,92 mm ckm MG 08 na podstawie fortecznej. Płyta chroniąca stanowisko ckm została „odstrze-lona”. Zachowało się jej zewnętrzne żelbetowe wzmocnienie oraz cokół na blaszany stolik dla ckm na podstawie fortecznej.

 

Fot. 05. Wejście do pomieszczenia obserwatora.
Fot. 06. Stanowisko obserwatora.

 

Fot. 07. Widok w kierunku tylnej ściany schronu.

 

[01] – tzw. kazamata pancerna została opisana w opracowaniu MG- Kasematte – Kazamata pancerna na ckm.
[02] – stalowa płyta o wymiarach 280 x 180 x 10 cm ze strzelnicą dla ckm i przeziernikiem obserwacyjnym, typowa dla konstrukcji schronów z lat 1932-1933.
[03] – nisza oświetleniowa (niem. Lichtnische względnie Beleuchtungsnische) o wymiarach w płaszczyźnie ściany 20 x 30 cm, głębokości 14 i wymiarach tylnej ściany 14 x 28 cm, to typowe rozwiązanie dla konstrukcji schronów od 1934 roku.
[04] – rozwiązanie typowe dla konstrukcji schronów bojowych z punktem obserwacyjnym od 1934 roku Pozycji Odry i Pozycji Pomorskiej. Nie stosowana w schronach bojowych na Pozycji Lidzbarskiej.